Размер шрифта:
A A A
Цвет сайта:
Ц Ц Ц
Показывать изображения
Голосовой помощник
На сайте присутствует голосовой помощник
Вам необходимо выделить текст и нажать на кнопку громкости
Размер шрифта:
A A A
Цвет сайта:
Ц Ц Ц
Показывать изображения
Голосовой помощник
На сайте присутствует голосовой помощник
Вам необходимо выделить текст и нажать на кнопку громкости
4 желтоқсан 2023
Обновлено: 20 мамыр 2024

2024 жылы ҚР-дағы жазатайым оқиғалардан қызметкерлерді міндетті әлеуметтік сақтандыру

Бұл бизнестің беделіне үлкен соққы: кез келген төтенше жағдай мұқият тексеріліп, жұмыс берушінің кінәсі анықталған кезде,  қоғамдық наразылықты айтпағанда, оны үлкен айыппұлдар және сотта ұзақ уақыт бойы сот ісі күтеді. Ұйым қызметкерлерін жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру кәсіпкерді осындай проблемалардан қорғауға көмектеседі.

Сақтандыру не үшін қажет?

ҚР-да жұмыс беруші қызметкерді міндетті сақтандыруды 2005 жылдан бастап қолданады. Заңға сәйкес жалдамалы мамандарды тартатын ұйымдар сақтандыру компаниясымен шарт жасасуы керек. Бұл құжат форс-мажор жағдайында зардап шеккен қызметкердің шығындары өтелетініне кепілдік береді. Сонымен қатар, бұл жерде жазатайым оқиға салдарынан алған жарақаттар ғана емес, сонымен қатар зиянды өндіріс жағдайлары, улану және т.б. салдарынан дамыған кәсіби аурулар да ескеріледі.

Дамушы бизнеске берілетін кредит 

Бизнесіңізді тиімді шарттармен дамытыңыз! 

Сақтандыру 12 айға жарамды. Ол жыл сайын ұзартылады. Полисті мерзімінен бұрын тоқтату екі жағдайда ғана мүмкін болады:

  1. егер кәсіпорын жойылса;
  2. егер сақтандырушы белгілі бір сақтандыру жағдайы бойынша жәбірленушімен есеп айырысқан болса.

Сақтандыру сомасы (жәбірленуші алатын төлем) жылдық еңбекақы қорына байланысты. Оны есептеу қиын емес: бір жылдағы барлық жұмысшылардың жалақысы қосылады. Сақтандыру сомасы алынған нәтижеден кем болмауы тиіс.

Ұйымда 10 маман жұмыс істейді делік, әрқайсысы айына 100 000 теңге алады, бұл жағдайда барлық маманға бір жылда төленетін төлем сомасы 12 млн теңгені құрайды. Бұл сақтандыру сомасы 12 миллион немесе одан жоғары болуы мүмкін дегенді білдіреді. Жалақы мөлшері өзгерген кезде сақтандыру сомасы жаңа тәсілмен есептеледі.

Қандай компаниялар жұмысшыларды жазатайым оқиғалардан сақтандыруы қажет?

2024 жылы Қазақстанда қызметкерлерді сақтандыру міндетті болып табылады, яғни жалдамалы персоналдың болуын көздейтін кез келген бизнеске қатысты. Осылайша, қызметкерлерді сақтандыру ірі компаниялар үшін де, ЖШС және ЖК үшін де өзекті. Алайда серіктестік қызметкерлері мен жеке кәсіпкерлерді сақтандыру ерекшеліктері туралы мәселені толығырақ қарастырған жөн:

  • Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) заңды тұлға болып табылады. Бір ғана адам – директор жұмыс істейтін ЖШС бар. Ол осы ЖШС қызметкері болғандықтан, сақтандыру міндетті болып табылады.
  • Егер ЖК мамандарды жалдамаса, онда оларды сақтандырмайды. Бірақ жалдамалы қызметкерлердің еңбегін тарту кезінде сақтандыру шартын жасау міндетті.

Айтпақшы, компания табыс таппаған кезде де сақтандырусыз болмайды. Ерекшелік - қызметті ресми тоқтата тұру.

Қызметкерлерді қашан сақтандыру керек?

Қызметкерлерді міндетті сақтандыру туралы заңға сәйкес, кәсіпкердің шарттарды бизнесі тіркелген айдан кейінгі айдың 10-на дейін  рәсімдеуге уақыты болады. Егер сіз жеке кәсіпкерді тіркеген болсаңыз, мысалы, 15 қыркүйек, онда қызметкерлерді 10 қазанға дейін сақтандыру қажет.

Егер маман жұмыстан кетсе немесе керісінше жаңа қызметкер жұмысқа келсе ше? Сақтандырушыға екі жағдайда да хабарлау үшін кәсіпкерде 10 күн бар.

Қазақстанда ЖШС үшін ағымдағы шотты қалай ашуға болады
2023 жылы ҚР-да оңайлатылған режим бойынша жұмыс істейтін ЖК


Сақтандыруды қайда және қалай алуға болады?

ҚР-дағы қызметкерлерді сақтандыру 2024 жылы сақтандыру шартын жасасуға өтініш беруден басталады. Мұны екі жолмен жасауға болады:

  • Egov.kz портал арқылы бизнесті онлайн тіркегеннен кейін.
  • Сақтандыру компаниясына жүгінген кезде жеке өзі. Қызметкерлерді тек лицензиясы бар сақтандырушы ғана сақтандыра алатынын ескеріңіз.

Өтініште кәсіпкер жалдамалы мамандардың санын, ЭҚЖЖ сәйкес қызмет түрін, жылдық жалақы қорының мөлшерін көрсетеді. Тағы бір маңызды мәселе – кәсіби қауіп класын көрсету.


Сақтандыру шарты бойынша сақтандыру сыйлықақысын қалай есептеуге болады?

Алдымен біз сақтандыру сыйлықақысының не екенін түсінеміз. Бұл кәсіпкер сақтандыруды рәсімдеген кезде сақтандырушының пайдасына төлейтін төлем. Сыйлықақыны есептеу үшін бір жылдағы жалақы қоры сақтандыру тарифіне көбейтіледі.

Жұмыс беруші жалақы қорын дербес есептей алады, бірақ тарифті сақтандырушы белгілейді. Бұл ретте екі критерий ескеріледі: кәсіпорын жүзеге асыратын қызмет түрі (ЭҚЖЖ) және кәсіби қауіп класы.

Сонымен қатар, кейбір сақтандырушылар ұйымдағы жазатайым оқиғалар туралы статистиканы да ескереді. Егер белгілі бір уақыт аралығында (көбінесе бір жыл ішінде) кәсіпорында форс-мажорлар болмаса, жұмыс беруші жеңілдік ала алады. Егер олар болса, онда тариф жоғары болады. Жұмыс ауыр физикалық еңбекпен немесе денсаулыққа немесе өмірге қауіп төндіретін компанияларға (қазба өндірісі, құрылыс жұмыстары, улы заттарды қолдана отырып өндіріс, өртті сөндіру және т.б.) жоғары тарифпен есептеу керек.

Ең төменгі сыйлықақы 1 ЕТЖ-ға тең, бұл 2023 жылы 70 000 теңгені құрайды. Басқаша айтқанда, 70 000 теңгеден кем сақтандыру сыйлықақысы бола алмайды.


Қызметкер сақтандыру жағдайы басталған кезде қанша ақша алады?

Сақтандыру жағдайы басталған кезде зардап шеккен маман өтемақы алады. Бірақ нюанстар бар:

  1. Егер келтірілген залал дәрежесі 30-дан 100%-ға дейін болса, сақтандырушы өтемақы төлейді. Егер залал 30%-дан аз болса, онда шығындарды жұмыс беруші жабады.
  2. Егер жәбірленуші ұзақ уақыт жұмыс істей алмаса, онда төлемдер оған ай сайын есептеледі.

Өтемақы мөлшері маманның орташа айлық жалақысына байланысты. Алайда ол 10 ЕТЖ, яғни 700 мың теңгеден аспауы тиіс.

Онлайн-бухгалтерия

Бизнесіңіздің есебін оңай жүргізіңіз!

Егер жазатайым оқидан қайтыс болған болса, онда сақтандырушы жерлеуді ұйымдастырушыға 345 мың теңге төлейді (бұл 100 АЕК-ті құрайды). Егер жерлеу шығындары осы сомадан көп болса, онда айырмашылықты жұмыс беруші өтейді.

Өтемақы алу үшін жұмыс беруші компания сақтандырушыға жазбаша түрде өтініш жіберуі керек. Алайда, Қазақстандағы қызметкерлерді сақтандыру 2024 жылы сақтандырушының төлемдерден бас тарту мүмкіндігін көздейтінін есте ұстаған жөн. Бұл келесі жағдайларда болады:

  • Зиян қасақана жасалса.
  • Жұмысшы жұмыс кезінде жарақат алған, бірақ ол өз міндеттерін орындамаса.
  • Апат сыртқы факторлардың нәтижесінен болса. Бұл әскери әрекеттер, ереуілдер, ядролық жарылыс және т. б.

Егер сақтандыру төлемдерінен бас тартса, онда жұмыс беруші себебі көрсетілген хат алады.


Сақтандыру жағдайында қалай әрекет ету керек?

Өндірісте жазатайым оқиға болды делік - сіздің маманыңыз зардап шекті. Мұндай жағдайда Қазақстанда қызметкерлерді міндетті сақтандыру мынадай қадамдарды көздейді:

  1. Сақтандырушыға болған оқиға туралы хабарлаймыз. Бұл үшін жұмыс берушінің үш жұмыс күні бар.
  2. Біз оқиғаның мән-жайын анықтайтын тергеу жүргіземіз. Тергеу сақтандырушымен және уәкілетті органдармен (мысалы, өрт сөндіру қызметімен) бірлесіп жүргізіледі
  3. Біз жазатайым оқиғаның нәтижесі болған шығындарды негіздейміз.
  4. Сақтандырушыға құжаттарды, сондай-ақ зардап шеккен маманның байланыс ақпаратын ұсынамыз.
  5. Зардап шеккен адамға немесе зардап шеккен адам қайтыс болған жағдайда өтемақы алатын адамға аннуитет шартын жасаймыз. Бұл келісім сақтандырушының жұмыс қабілеттілігін жоғалтқан кезде қызметкерге ай сайын төлемдер жасайтындығын қарастырады.


Егер сіз сақтандыру шартын жасамасаңыз не болады?

Біз атап өткендей, барлық жұмыс берушілер қызметкерлерді сақтандыруы керек. Қызметкерлерді сақтандырмағаны үшін қомақты айыппұл қарастырылған:

  • Шағын бизнес ең оңай "құтылуы" мүмкін. Бұл жағдайда айыппұл 160 АЕК, яғни 552 мың теңгені құрайды. Айтпақшы, дәл осындай санкциялар нотариустар мен КЕҰ-ға қауіп төндіреді.
  • Орта бизнес өкілдері үшін айыппұл төлемі екі еседен астамға – 400 АЕК-ке дейін ұлғаяды (бұл 1 млн 380 мың теңге).
  • Ірі бизнес үшін айыппұл тағы 2,5 есе артады. Бұл жағдайда 1 000 АЕК төлеуге тура келеді, яғни 3 млн 450 мың теңге.


Айтпақшы, өз қателіктерін түсінген кәсіпкерлер үшін жеңілдіктер қарастырылған. Сонымен, егер сіз айыппұлды 7 күн ішінде төлесеңіз, онда сіз 50% жеңілдік ала аласыз. Рас, бұл үшін сіз бірден үш критерийге сай болуыңыз керек:

  • Кәсіпкер бұзушылықты мойындады.
  • Ол 50% айыппұл төлеуге дайын.
  • Кәсіпкер өзінің бұзушылығының дәлелдеріне шағымданбайды.


Әрине, бизнесті жүргізу үлкен инвестицияларды қажет етеді. Таңқаларлық емес, кәсіпкерлер шығындарды азайтуға тырысады және көбінесе сақтандырудан бас тарту арқылы жасайды. Бірақ сақтандыру айыппұлдардың әсерлі мөлшерінен әлдеқайда аз екенін ескерген жөн. Сонымен, оған ақша үнемдеуге тырысу мүмкін емес. Сонымен қатар, сақтандыру – бұл сіздің бизнесіңіздің бәсекелестік артықшылықтарының бірі бола алатын қызметкерлерге қамқорлық.

Наталья Брославская
Автор
Вам может понравиться
2023 жылы ҚР-да оңайлатылған режим бойынша жұмыс істейтін ЖК

Жеке кәсіпкер үшін бизнесті жүргізудің ең түсінікті, жеңіл әрі ыңғайлы тәсілдерінің бірі – бұл салық салудың оңайлатылған жүйесі (ССОЖ) бойынша ЖК. Егер қарапайым тілмен айтатын болсақ, бұл жағдайда бизнес оңайлатылған режим бойынша жұмыс істейді. Бұл режим әкімшілік процедуралардың санын азайтып, есептік құжаттаманы дайындауды жеңілдетеді. Ең бастысы, бизнес жүргізуді кәсіпкер өз бетінше – бухгалтерді тартпай-ақ атқара алады. Оңайлатылған режимнің ерекшеліктерін егжей-тегжейлі қарастырайық.

Оңайлатылған декларация қандай ЖК үшін қолжетімді?

Кәсіпкерлер, егер олардың бизнесі бір мезгілде келесі параметрлерге сәйкес келген жағдайда, оңайлатылған жүйені пайдалана алады:

  1. Қызметкерлердің саны

Жұмыскерлердің жалпы саны 30 адамнан аспауы тиіс (бұл санға бизнесменнің өзі де кіреді).

  1. Бөлімшелердің болуы

Компанияның басқа елді мекендерде орналасқан филиалдары жоқ.

  1. Жарты жылдағы кіріс

Оңайлатылған режим бойынша жұмыс істеуді жоспарлап отырған жеке кәсіпкердің бизнес айналымының нақты мөлшері кәсіпкердің үш компонентті интеграцияланған жүйені (ҮИЖ) қолдануымен анықталады. Ол POS-терминалмен және онлайн-кассамен, сондай-ақ тауарлардың есебін жүргізуге мүмкіндік беретін ERP жүйесімен жұмыс істеуді көздейді.

Егер бизнесмен 2023 жылы бизнесті оңайлатылған режим бойынша жүргізу үшін ҮИЖ қолданбаса, ЖК-ның жартыжылдық айналымы 24 038 АЕК-тен кем болуы тиіс. Осылайша жарты жылдағы ең жоғары кіріс 82 931 100 теңгеден аспауы тиіс (2023 жылғы 1 қаңтардан бастап айлық есептік көрсеткіш 3 450 теңгеге жетті).

Егер кәсіпкер ҮИЖ қолданатын болса, онда жартыжылдық айналым 94 086 АЕК-тен (24 038 АЕК + 70 048 АЕК) төмен болуы тиіс. Ақшалай баламада – 324 596 700 теңге.

  1. Нарық сегменті

2023 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК кез келген қызметпен айналыса алады. Алайда ҮИЖ мүмкін болмайтын бірқатар ерекшеліктер де бар, оларға мынадай салалар жатады:

  • Акцизделетін тауарларға байланысты қызмет (оларды дайындау, сақтау немесе көтерме саудада өткізу)
  • Мұнай өнімдерін (мысалы, дизель отынын немесе бензинді) сату
  • Лотерея билеттерінің ұтыс ойынын өткізу
  • Жер қойнауын пайдалану (лицензия бойынша жүзеге асырылатын қызметті есепке алмағанда)
  • Шыны ыдыспен жұмыс (оны жинау немесе қабылдау)
  • Металдармен байланысты қызмет (дайындау, сақтау, қайта өңдеу, сату)
  • Маркетингтік немесе консультациялық қызметтер көрсету
  • Аудит, бухгалтерлік есеп
  • Сақтандыру қызметтері
  • Әділет және құқық саласындағы жұмыс
  • Сауда алаңдарын жалға беру, оларды субжалға беру
  • Қаржы лизингі
  • Қонақ үй қызметтері (егер бір қонақ үйде екі және одан да көп салық төлеуші жұмыс істейтін болса)
  • Агенттік шарттар негізінде көрсетілетін қызметтер

Салық салудың оңайлатылған жүйесі бойынша жұмыс істеу үшін бір мезгілде аталған барлық параметрлерге жауап беру керек екеніне тағы да сіздің назарыңызды аударамыз. Егер бизнесмен критерийлердің ең болмаса біріне сәйкес келмесе, ол салық салудың жалпы режиміне көшеді.

Оңайлатылған режим бойынша ЖК қандай салықтарды төлейді?

ип на упрощенке 2023

2023 жылы ҚР-да оңайлатылған режим бойынша жеке кәсіпкердің қандай салықтар төлейтінін түсіну үшін оның жалдамалы жұмыскерлері бар-жоғын білу керек. Бизнесмен жалғыз жұмыс істейтін немесе қызметкерлерді жалдайтын екі жағдайды да егжей-тегжейлі қарастырайық.

2023 жылы қызметкерлерді тартпай-ақ жұмыс істейтін ЖК үшін оңайлатылған режим бойынша салынатын салықтар

Қосымша мамандар жалдамайтын бизнесмен бюджетке салық төлемдерін және өзі үшін міндетті жарналарды жүзеге асырады.

Бюджетке төленетін төлемдерге жеке табыс салығы (ЖТС) және әлеуметтік салық жатады. Әр салыққа пайданың 1,5%-ы тиесілі. Жиыны – кірістің 3%-ы. Бюджетке төлем жылына екі рет, яғни жарты жылда бір рет: ағымдағы жылдың 25 тамызына дейін және келесі жылдың 25 ақпанына дейін орындалады.

ЖК ашу

Кәсіпкер өз пайдасына келесіні төлейді:

  • Міндетті зейнетақы жарнасы (МЗЖ) – ай сайынғы табыстың 10%-ы.
  • Әлеуметтік жарналар – жалақының 3,5%-ы.
  • Медициналық сақтандыру төлемдері (МӘМСЖ) – 1,4 ЕТЖ-ның 5%-ы (бұл 2023 жылы 4 900 теңгені құрайды).

2023 жылы оңайлатылған режим бойынша жалақы мөлшерін кәсіпкер өзі белгілей алатынын ескеріңіз, заңнама тек соманың шегін регламенттейді. Осылайша міндетті зейнетақы жарналарын енгізген кезде, бұл айына 1-ден 50 ЕТЖ-ға дейін (2023 жылғы 1 қаңтардан бастап ЕТЖ – 70 000 теңге), ал әлеуметтік аударымдар кезінде – айына 1-ден 7 ЕТЖ-ға дейін.

Аударылған төлемдер ай сайын жасалады. Жарналарды есепті айдан кейінгі айдың 25-не дейін жасау қажет.

Бұдан басқа бірнеше ерекшелікті есте сақтау маңызды:

  • Егер кәсіпкер бала күтіміне байланысты демалыста болса, бірақ ресми түрде өз жұмысын тоқтатпаса және пайда табуды жалғастырса, онда МЗЖ және әлеуметтік жарналарды төлеу қажет (кемінде бір ЕТЖ-дан).
  • Егер кәсіпкер қызметін тоқтатпаса, бірақ ол пайда алмаса, оған бәрібір есеп беруге тура келеді.
  • Тіпті сіз қызметіңізді тоқтатып, салық есептілігін ұсынбасаңыз да, ай сайын МӘМСЖ төлеуіңіз қажет (1,4 ЕТЖ-ның 5%-ы).

2023 жылы оңайлатылған режим бойынша жалдамалы қызметкерлермен жұмыс істейтін ЖК үшін салықтар

Егер бизнесмен мамандарды жалдаса, онда ол да жоғарыда көрсетілген төлемдерді (өз пайдасына және бюджетке) жасайды. Сонымен қатар ол өзінің әрбір маманы үшін қаражат аударуы қажет:

  • 10% – ЖТС
  • 10% – МЗЖ
  • 3,5% – әлеуметтік аударымдар
  • 3% – МӘМС (міндетті медициналық сақтандыру)
  • 2% – МӘМСЖ (медициналық сақтандыруға арналған жарналар)

Пайыздар жалдамалы мамандардың жалақы сомасынан есептеледі. Сондай-ақ қызметкердің мәртебесін (зейнеткер, мүгедек, шетелдік және т.б.) ескеру қажет.

Есіңізге сала кетейік, оңайлатылған салық жүйесі бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлер жұмыскерлер үшін әлеуметтік салықтан босатылады. Бірінші қаралған жағдайдағыдай, мамандар үшін төлемдер әр ай сайын (есепті айдан кейінгі айдың 25-іне дейін) жасалады.

Бұдан басқа бизнесмен жұмыс беруші ретінде өз қызметкерлеріне еңбекке жарамсыздық парақтарын, демалыс ақысын немесе егер қызметкер еңбек демалысын пайдаланбаса, өтемақы төлеуі тиіс.

Оңайлатылған режим бойынша ЖК үшін ҚҚС төлеу

Бизнесменге ҚҚС төлеу қажеттілігі оның жылдық табысымен анықталады. Осылайша егер тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сату бойынша салық салынатын айналым жылына келесі мөлшерден асып кетсе, бизнесмен 2023 жылы оңайлатылған салық режимі кезінде ҚҚС бойынша тіркеу есебіне тұруы қажет:

  • 20 000 АЕК – ҮИЖ қолданбайтын ЖК үшін. 2023 жылы бұл 69 000 000 теңгеге баламалы;
  • 144 184 АЕК (20 000 АЕК + 124 184 АЕК) – ҮИЖ қолданған кезде. Бұл 497 434 800 теңгені құрайды

Айналым асып кеткен кезде, кәсіпкер асып кету туындаған ай аяқталған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде салықтық өтінішті (электрондық немесе қағаз нысанында) дербес беруге міндетті.

Егер кәсіпкер ҚҚС бойынша есепке тұрса, оған төлеушінің куәлігі беріледі. Осы сәттен бастап ол тоқсан сайын ҚҚС бойынша декларация беріп, 12% мөлшерлеме бойынша салық төлеуі қажет.

Қазақстанда оңайлатылған режим бойынша ЖК-ні қалай жүргізу керек?

налоги ип 2023 рк по упрощенке

Мұны кез келген ыңғайлы тәсілмен: дербес, аутсорсингтегі бухгалтердің немесе штаттық бухгалтердің көмегімен жасауға болады. Әр нұсқаның өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Мысалы, штатқа бухгалтерді жалдау әрдайым экономикалық тұрғыдан орынды бола бермейді (әсіресе егер біз шағын бизнес туралы айтатын болсақ). Сондықтан шағын бизнес аутсорсингте бухгалтерия жүргізу қызметін жиі пайдаланады.

Өз кезегінде бухгалтерияны дербес жүргізу барлық аспектілерді мұқият зерделеуді білдіреді, көптеген ерекшелікті ескеру қажет. Мысалы, кәсіпкер қандай тәсілмен табыс таба алатынын және оған қандай құжаттарды дайындауға тура келетінін қарастырайық:

  1. Қолма-қол ақша. Қолма-қол ақшамен жұмыс істеу үшін онлайн-касса қажет, әрбір сауда жасаған кезде, клиентке чек беру қажет
  2. Банк картасы бойынша төлем. Бұл жағдайда да онлайн-касса қажет.
  3. Қосымша арқылы жүргізілетін операциялар (мысалы, Homebank немесе Kaspi сервисі арқылы). Бұл жерде де онлайн-кассасыз болмайды.
  4. Банктегі ЖК шотына аудару. Егер сізбен тауар үшін есеп айырысатын болса, онда төлем жасауға арналған шотты, жүкқұжатты және электрондық шот-фактураны (ЭШФ) дайындау талап етіледі. Ал егер клиенттер сіздің қызметтеріңізге осылайша ақы төлесе, онда шот жазып беріп, орындалған жұмыстардың қағаз немесе электрондық актісін (ОЖЭА) жасау және ЭШФ дайындау қажет.

2023 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК ЭШФ жазып беруге міндетті ме? 2021 жылғы 1 сәуірден бастап, егер заңды тұлғалармен немесе ЖК-мен жасалатын бір шарт бойынша сома (оңайлатылған режимді, патентті қолданатындардан басқа) 1 000 АЕК-тен, яғни 3 450 000 теңгеден асса, бұл құжатты жазып беру қажет.

ЖК үшін шот ашу

Бірақ мұнымен шектелмейді. Келесі кәсіпкерлерге ЭШФ дайындау қажет:

  • ҚҚС төлеушілер болып табылатын кәсіпкерлер.
  • Басқа елдерден әкелінген тауарларды сататын (импорт) кәсіпкерлер.
  • ҚҚС төлемейтін, бірақ ЭШФ жүйесінің «Виртуалды қойма» (ВҚ) модулінде тіркелген тауарларды сататын кәсіпкерлер.
  • Халықаралық жүк тасымалдау саласында қызметтер көрсететін (ҚҚС төлейтініне қарамастан) кәсіпкерлер

Аталған санаттағы бизнесмендер шартқа сәйкес сома 1 000 АЕК-ке жетпеген жағдайда, ЭШФ дайындауы қажет екенін ескеріңіз..

Оңайлатылған жүйе бойынша кәсіпкерлер қандай есептілікті дайындайды?

Оңайлатылған жүйе бойынша жұмыс істейтін ЖК 910.00 нысанын жарты жылда бір рет толтыруы тиіс:

  • І жартыжылдықтың қорытындысы бойынша құжат 1 шілдеден 15 тамызға дейін ұсынылады. Сондай-ақ 25 тамызға дейін табыс салығы – 3% төленеді
  • II жартыжылдық үшін 1 қаңтардан бастап есеп беріледі. Есепті жылдан кейінгі жылдың 15 ақпанына дейін үлгеру қажет. Бұдан басқа 25 ақпанға дейін 3%-дық салықты төлеу қажет.

Нысан онлайн режимінде беріледі, бұл уақытты үнемдеуге мүмкіндік береді.

Жеке кәсіпкерлер үшін жеңілдіктер бар ма?

Қазақстанның Салық кодексінде оңайлатылған жүйе бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін жеңілдіктер жазылған. Бірақ бұл жеңілдіктер тек мамандарды жалдайтын бизнесмендерге ғана қатысты.

ЖК әрбір қызметкер үшін төлейтін салықты 1,5%-ға төмендетуі мүмкін. Бұл маманның жалақысы 25 АЕК (яғни 86 250 теңге) немесе осы көрсеткіштен асқан жағдайда ғана мүмкін болады.

Жеңілдікті 910.00 нысанын толтырған кезде қолдануға болады. Төлем жасауға арналған соманы есептеу автоматты режимде орындалатын болады.

Кәсіпкер тек жеңілдіктерге ғана сене алмайтынына назар аударыңыз. Ол өз міндеттемелерін, оның ішінде салықты уақтылы төлеу жөніндегі міндеттемелерін есте ұстауы қажет. Әртүрлі бұзушылықтар ескерту (бірінші рет) арқылы жазаланады. Екінші және одан кейінгі бұзушылықтар анықталған кезде, кәсіпкерге айыппұл салынады. Оның үстіне аз сома емес – 15-тен 50 АЕК-ке дейін.

Оңайлатылған салық жүйесі кәсіпкерлерді қарапайымдылығымен және айқындылығымен тартады, бұл барлық есепті өз бетінше жүргізуге және бөгде мамандардың қымбат тұратын қызметтеріне жүгінбеуге мүмкіндік береді. Алайда оңайлатылған жүйеде де барлық ерекшеліктерді біліп, заңнама нормаларын түсіну маңызды. Бұл өз бизнесіңізді ашық әрі тиімді жүргізуге, жеңілдіктерді пайдалануға және ескерту мен айыппұлдарға жол бермеуге мүмкіндік береді.

Авторы - Наталья Брославская  

СЖТМ деген не

Заңнамаға сәйкес, кредит ресімдеудің алдында банк кредит берудің барлық шарттары туралы қарыз алушыны хабардар етуге міндетті. Әдетте кредит алушылар кредит сомасы, номиналды мөлшерлеме, ай сайынғы төлем мөлшері, мерзімінен бұрын өтеу мүмкіндігі сияқты параметрлерге көңіл бөледі. Алайда СЖТМ (сыйақының жылдық тиімді мөлшерлемесі) сияқты көрсеткіштің де маңыздылығы кем емес. Себебі сыйақы мөлшерлемесі неғұрлым төмен болса, қарыз алушы үшін кредит беру шарттары соғұрлым тиімді.

Банк кредитінде СЖТМ-ның не екенін анықтап, бұл ұғымды қарапайым сөзбен түсіндіруге тырысайық.


СЖТМ деген не

СЖТМ немесе сыйақының жылдық тиімді мөлшерлемесі – бұл кредитті пайдалана отырып, сіз бір жыл ішінде артық төлейтін жалпы сома. Ол кредит берген банктің қарызы бойынша сыйақыны ғана емес, сондай-ақ қарызға қызмет көрсетуге байланысты өзге де комиссиялар мен алымдарды да қамтиды. Мұнда сақтандыру да, кредит қаражаты есептелетін банк картасын дайындау мен оған қызмет көрсету құны және шотқа қызмет көрсету тарифтері де есепке алынады. Кредит шартына қол қою алдында мөлшерлемені нақтылау маңызды.

Айтпақшы, банктің кредит берген кезде СЖТМ-ны көрсету міндеті ҚР Азаматтық кодексімен реттелген. Бұл кредит беру процесін анағұрлым ашық етуге мүмкіндік беріп, кредит алушыға барынша тиімді кредит бағдарламасын таңдауға көмектеседі.

Есеп айырысу шотын ашу

СЖТМ мөлшері:

2011 жылдан бастап 2021 жылға дейін 10 жыл бойы мөлшерлеме біркелкі болып, 56% деңгейінде тұрды. Алайда 2011 жылдан бастап кредит түрін, оны қамтамасыз ету тәсілін, кредиттеу мерзімін ескере отырып, мөлшерлеме сараланды:

  • >56% – қамтамасыз етілмеген (яғни кепілді қамтымайтын) кредиттік бағдарламалар үшін. Егер қарыз кепілмен берілсе, онда кредит алушы 40% мөлшерлемемен алуды көздей алады.
  • >25% – ипотекалық кредит бойынша сыйақы.
  • >56% – микрокредиттер үшін ең жоғары көрсеткіш (кредит берудің мұндай түрі шағын сомадағы қарызды білдіреді). Бұл кепілмен берілетін кредиттерге де, кепілсіз берілетін кредиттерге де қатысты. Бұл ретте кепілді микрокредитті 45 күннен кем мерзімге ресімдейтін кредит алушылар 20% мөлшерлемемен алуды көздей алады (сомасы – 50 АЕК-ке дейін).

Осылайша мөлшерлемелер 20%-дан 56%-ға дейін өзгереді. Бірақ жоғарғы шек – 56%. Басқаша айтқанда, 56%-дан артық СЖТМ болуы мүмкін емес.

Кредитті өтеу тәсілдері

Кредиттік шарттарды өтеуге арналған төлемдердің екі түрі бар – аннуитеттік және сараланған. Осы ұғымдарды егжей-тегжейлі қарастырып көрейік.

Кредит екі компоненттен тұрады: негізгі борыш (сіз банктен тікелей қарызға алған сома) және пайыздар (яғни кредиттік қаражатты пайдалану үшін есептелетін банктің сыйақысы). Ал осы негізгі борыш пен пайыздарды қалай төлейтініңіз төлемдерді аннуитеттік немесе сараланған деп бөлудің негізіне айналды.

Аннуитеттік төлем өзінің жеңілдігіне байланысты көбірек сұранысқа ие. Барлық сома (негізгі борыш + пайыздар) кредит беру мерзімін ескере отырып, тең бөліктерге бөлінеді. Сіз ай сайын кредитті өтейсіз, бұл ретте енгізілген соманың бір бөлігі негізгі борышты төлеуге, ал бір бөлігі пайыздарды төлеуге жұмсалады. Негізгі борыштың пайыздарға арақатынасы біртіндеп өзгереді: мерзімнің бірінші жартысында салынған ақшаның басым бөлігі пайыздарды, ал екінші жартысында негізгі борышты өтейді. Кредит алушылар борыштық жүктеменің тұрақтылығы үшін төлемнің бұл түрін таңдағанды жөн көреді: сіз банкке қандай соманы төлеу керек екенін нақты білесіз, бұл шығыстарды тиімді жоспарлауға мүмкіндік береді.

Сараланған төлем мұндай тұрақтылықпен ерекшеленбейді, бірақ төлемдер сомасының ай сайын азаятынын білдіреді. Алайда алғашқы айларда сізде ең жоғары кредиттік жүктеме болады. Мұндай тәсілдің мәні қарапайым: ай сайын сіз негізгі борыштың белгіленген сомасын төлейсіз, ал банкке пайыздарды өтеуге жұмсалатын сома біртіндеп азая береді.

СЖТМ қалай есептеледі

Артық төленетін соманы есептеуге сізге кредиттеу мәселесі бойынша кеңес беретін банк менеджері көмектеседі. Бұл ең оңай әрі барынша тиімді тәсіл, өйткені есептеген кезде, барлық комиссиялар мен өзге де төлемдерді ескеру қажет. Сонымен қатар ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес, есептеу күрделі формула бойынша жүргізіледі. Ол кәсіпқойларға – банк жұмыскерлері мен қаржыгерлерге арналған.

Егер есеп айырысуды өзіңіз жүргізгіңіз келсе, Қазақстан Үкіметінің Gov.kz сайтында онлайн-калькуляторды пайдаланыңыз. Алдымен жүйе қарызды өтеудің аннуитеттік немесе сараланған төлем тәсілін таңдауды ұсынады. Содан кейін кредиттің сомасы мен мерзімі, оның берілген күні, мөлшерлемесі және т.б. туралы ақпаратты көрсету қажет. Соңғы қадам – «Қолдану» батырмасын басу. Қарыз бойынша сыйақы сомасы автоматты режимде есептеледі.

Бұл мақалада біз кредит бойынша сыйақының не екенін түсініп, оның аса маңызды көрсеткіштердің бірі екенін анықтадық. Оны кредиттік бағдарламаны таңдаған кезде мұқият зерделеу қажет, өйткені ол төлем қабілеттілігін дұрыс бағалап, болашақта айыппұлдар мен кредиттік тарихтың нашарлауы сияқты мәселелерді болдырмауға көмектеседі.

Авторы  – Наталья Брославская 


ЖТС деген не?
Поиск по сайту