Размер шрифта:
A A A
Цвет сайта:
Ц Ц Ц
Показывать изображения
Голосовой помощник
На сайте присутствует голосовой помощник
Вам необходимо выделить текст и нажать на кнопку громкости
Размер шрифта:
A A A
Цвет сайта:
Ц Ц Ц
Показывать изображения
Голосовой помощник
На сайте присутствует голосовой помощник
Вам необходимо выделить текст и нажать на кнопку громкости
21 ақпан 2024
Обновлено: 30 мамыр 2024

2024 жылдан бастап Қазақстанда жалпыға бірдей декларациялау жүргізіледі: бұл не және кімге қатысты?

Жаңа 2024 жыл ҚР-дағы бизнес иелеріне кезекті өзгерістер әкелді: мысалы, 1 қаңтардан бастап ЖК мен заңды тұлғалар кірістерін жалпыға бірдей декларациялаудан өтуі тиіс. Бұл, қызмет саласына қарамастан, кәсіпкерлерге қолданылатын бизнес активтерінің өзіндік санағы. Мысалы, кондитерлер мен шағын дүкен иелері де, ірі кәсіпорындардың басшылары да 250-нысан бойынша декларация тапсыруы тиіс.

250-ші және 270-нысандар бойынша декларациялар: бұл не және айырмашылығы неде?

2024 жылы ЖК және Қазақстандағы басқа да кәсіпкерлер 250-нысан бойынша активтер мен міндеттемелер туралы декларация тапсырады, ол кіріс декларациясы деп те аталады. Бұл – Қазақстандағы және одан тыс жерлердегі бизнестің барлық активтерін (2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша шоттардағы мүлік пен ақша), сондай-ақ міндеттемелерді көрсететін құжат. Бұл декларация ЖК туралы деректерді декларациялау жүйесіне енгізгенде бір рет қана толтырылуы керек.

Бұдан әрі ҚР бизнесмендері жыл сайын 270-нысан бойынша декларация толтыра бастайды. Бұл құжат бизнестің бір жылда тапқан табысы туралы мәліметтерді тіркейді.

Салық есептілігінің 250-ші және 270-нысандары ҚР-дағы кәсіпкерліктің даму динамикасын қадағалау үшін қажет.

2024 жылы ҚР-да 250-нысан бойынша жалпыға ортақ декларацияны кім тапсыруы тиіс?

Қазақстанда 2024 жылы 250-нысан бойынша жалпыға бірдей салық декларациясын ЖК, ЖШС, АҚ және басқа да меншік нысандарының басшылары тапсыруы қажет. Бизнес жұмысы тоқтатылса да  кәсіпкер нысанды толтыруы тиіс, себебі оның бизнесі тіркелген болып саналады. Ал егер ЖШС немесе ЖК 2023 жылдың соңына дейін жабылса, онда бизнесмендер жаппай декларациялауға қатыспайды.

Бірнеше маңызды жайт бар:

  1. 2025 жылдан бастап жалпыға бірдей декларациялауға жеке тұлғалар да қосылады, сондықтан 2023 жылы бизнесіңізді жауып үлгерсеңіз де, 2025 жылы жеке тұлға ретінде кіріс декларациясын тапсыруға тура келеді.
  1. 2024 жылы ЖК немесе ЖШС ашатын кәсіпкерлерге 2024 жылы 250-нысанды толтырудың қажеті жоқ.
  1. Бизнес басшыларынан басқа, олардың жұбайлары да (жұбайы немесе зайыбы – ҚР бейрезиденті болса да) декларация тапсыруы тиіс. Егер ерлі-зайыптылар 2024 жылдың қаңтарында ажырасуды рәсімдесе, олардың екеуі де бір нысанды толтыруы керек, себебі есепті кезеңде (яғни 2023 жылы) ерлі-зайыптылар некеде тұрған.

Регистрация ИП онлайн

Начните бизнес легко

ЖК және ЖШС үшін 250-нысан бойынша декларация тапсыру кезінде не көрсетілуі тиіс?

2024 жылы ҚР-да 250-нысан бойынша активтер туралы декларацияда бизнесмен елден тыс жерде иеленетін барлық мүлікті (жылжымалы да, жылжымайтын да) көрсетуі қажет. Бұл мыналар болуы мүмкін:

  • Жер.
  • Жылжымайтын мүлік.Автомобиль немесе арнайы техника, ұшақ, теңіз кемесі.
  • Бағалы қағаздар.
  • Шетелдік банктердегі шоттарда сақталатын және жиынтығында 1000 АЕК-тен астам соманы құрайтын ақша. Басқа мемлекетте ашылған компанияның жарғылық капиталындағы үлесі.

Осылайша, Қазақстанда тіркелген жылжымайтын мүлік пен жылжымалы мүлік бірыңғай декларацияда көрсетілмейді. Бұл деректер уәкілетті органдарда бар - оларды қайталаудың қажеті жоқ. Бұл қазақстандық банктердегі шоттардағы қаражатқа да қатысты.

Алайда, ҚР-да тіркелген, бірақ декларацияда көрсетілуі тиіс мүлік бар. Бұл:

  • Бағалы қағаздар, ТҚҚ және сандық активтер.
  • Авторлық құқық немесе зияткерлік меншік объектілері.
  • Тұрғын үйдегі үлестер (үлестік қатысу шарты бар).
  • Инвестициялық алтын.
  • 10 000 АЕК-тен аспайтын сомадағы қолма-қол ақша. Егер кәсіпкердің қолма-қол ақшасы осы лимиттен көп болса, онда декларацияға 10 000 АЕК сомасы жазылады. Қалған ақша нысанда белгіленбейді, бірақ кәсіпкер бұл қолма-қол ақшаны банктегі шоттарына орналастырғаны дұрыс. Берешек (кәсіпкер алдындағы үшінші тараптың да, кәсіпкердің де басқа адамдар алдындағы). Құжатта 2023 жылғы 31 желтоқсанға дейін нотариалды куәландырылған шарт болған жағдайда ғана берешек көрсетіледі. Ерекшелік - кәсіпкердің банк немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар алдындағы борышы): бұл ақпарат бақылаушы органдарға қолжетімді.
  • Сенімгерлік басқару мақсатында кәсіпкерге берілген мүлік.

Өзге мүлікті (басқа елдегі мүлікті қоса алғанда), егер оның құны 1000 АЕК-тен асатын болса (бағалауы бар), декларацияда қалауы бойынша көрсетуге болады.

Есептілікті қалай беру керек 

Нысанды екі жолмен ұсынуға болады - онлайн және жеке. Олардың әрқайсысын қарастырайық

Қазақстанда eGov арқылы 250-нысан бойынша декларацияны қалай тапсыру керек.

Ақпарат берудің ең оңай және ыңғайлы жолы - Egov.kz. электрондық үкімет порталы арқылы  қажетті бөлімге өтіп, мәліметтерді толтырыңыз және құжатқа SMS-пароль немесе ЭЦҚ арқылы қол қойыңыз.

Қазақстандағы салықтар
2024 жылы Қазақстандағы IPO

Айтпақшы, eGov - декларация толтыруға болатын жалғыз алаң емес. Сондай-ақ, e-Salyq Azamat мобильді қосымшасымен жұмыс істеуге немесе Салық төлеуші кабинетін пайдалануға болады.

Кейіннен eGov және өзге де платформалар арқылы 270-нысан бойынша декларация беруге болады.

Айтпақшы, бұл ресурстардан құжатпен танысу үшін ҚР-дағы 250-нысан бойынша декларацияны тегін көшіріп алуға болады.

Қазақстандағы ЖК мен ЖШС басшылары үшін 250- нысан бойынша декларацияны қалай тапсыру керек.

Егер сіз осы нұсқаны таңдасаңыз, тіркелген жеріңіз бойынша ХҚКО-ға хабарласып, құжатты қағаз түрінде толтыру қажет. Бұл тәсілдің артықшылығы - сіз кез келген сұрақтармен консультантқа жолыға аласыз. Мамандар ҚР-дағы 250-нысан бойынша салық декларациясын толтыру үлгісін ұсынады және қажет болған жағдайда көмек көрсетеді. Алайда сізге мемлекеттік органға баруға уақыт жұмсауға тура келеді.

Айтпақшы, жалпыға бірдей декларациялау бойынша барлық мәселемен Мемлекеттік кірістер комитеті іске қосқан чат-ботта танысуға болады.

Бизнеске арналған шотты онлайн ашу

Бірнеше батырма арқылы қолжетімді мүмкіндіктерді пайдаланыңыз

250-нысан бойынша декларацияны қай күнге дейін тапсыру керек 

Тағы бір маңызды мәселе 2024 жылы 250-нысан бойынша декларацияны тапсыру мерзімдеріне қатысты. Сонымен, сіз құжаттарды 1 қаңтардан бастап тапсыра аласыз. Құжаттарды тапсырудың соңғы мерзімі - 2024 жылдың 15 қыркүйегіне дейін.

Ал егер ҚР-дағы кәсіпкер 250-нысан бойынша декларацияны толтырып, оны тапсырып үлгерсе, бірақ одан қате тапса немесе маңызды мәліметтерді көрсетуді ұмытып кетсе ше? Бұл жағдайда Қазақстанда қосымша декларация тапсыруға болады. Ал кемшіліктерді түзету үшін кәсіпкерлердің 3 жыл уақыты бар.

ФНО 250 бойынша декларацияны ұсынбағаны үшін қандай жауапкершілік көзделген

ЖК және заңды тұлғалардың басшылары үшін ҚР-да 250-нысан бойынша декларация тапсырмағаны үшін де, есептілікте қате деректерді көрсеткені үшін де айыппұл санкциялары көзделген. Құқық бұзушыларды не күтіп тұр?

Егер бұзушылық бірінші рет жасалса, кәсіпкер ескерту алады. Басқа жағдайларда айыппұл салынады:

  • Егер бұзушылық екінші рет анықталса, онда кәсіпкерге айыппұл салынады. Егер сіз нысанды тапсырмаған болсаңыз, 15 АЕК төлеуге тура келеді, ал егер сіз онда дұрыс емес немесе толық емес ақпаратты көрсетсеңіз, 3 АЕК төлеуге тура келеді.
  • Егер кәсіпкер мүлікті жасырса, онда айыппұл бірнеше есеге артады. Бірінші рет жасырғанда салық сомасының 200%-на, ал екінші рет 300%-на тең болады. Әрине, бұған қоса, сіз салықтың өзін төлеуіңіз керек.
  • Елден тыс жерде мүлік пен ақшаны жасырған жағдайда айыппұл 100 АЕК-ке жетеді. Егер кәсіпкер бір жыл ішінде бұзушылықты түзетпесе, онда оған тағы 200 АЕК айыппұл төлеуге тура келеді.

ҚР салық органы елден тыс жерлердегі мүлік пен қаражат туралы білмейді деп ойлауға болмайды. 2014 жылдан бастап Қазақстан Салық істері бойынша өзара әкімшілік көмек туралы Страсбург Конвенциясының қатысушысы болып табылады. Басқаша айтқанда, конвенцияға қатысушы елдер, оның ішінде кәсіпкерлердің шоттары мен мүлкі туралы ақпарат алмасады. Сондықтан қалай болғанда да деректерді жасыра алмайсыз.

Егер кәсіпкер бұзушылықтарды адал жолмен және өз бетінше түзетсе, онда оған айыппұл жүйесі қолданылмайды.

Әрине, Қазақстанда жалпыға бірдей декларациялау және 250-нысан бойынша салық декларацияларын толтыру  – жаңа құбылыс. Кәсіпкерлерде сұрақтар туындайтыны анық. Мұндай сұрақтарға тіркеу орны бойынша мамандандырылған порталдардан және салық органдарынан оңай  жауап табуға болады. Сонымен қатар, онлайн режимінде рәсімдеу кезінде процедура қарапайым әрі уақытты қажет етпейді. Сондықтан ештеңені жасыруға тырыспайтын және адал бизнес жүргізетін кәсіпкерлер үшін ешқандай проблема жоқ.

Вам может понравиться
2023 жылы ҚР-да оңайлатылған режим бойынша жұмыс істейтін ЖК

Жеке кәсіпкер үшін бизнесті жүргізудің ең түсінікті, жеңіл әрі ыңғайлы тәсілдерінің бірі – бұл салық салудың оңайлатылған жүйесі (ССОЖ) бойынша ЖК. Егер қарапайым тілмен айтатын болсақ, бұл жағдайда бизнес оңайлатылған режим бойынша жұмыс істейді. Бұл режим әкімшілік процедуралардың санын азайтып, есептік құжаттаманы дайындауды жеңілдетеді. Ең бастысы, бизнес жүргізуді кәсіпкер өз бетінше – бухгалтерді тартпай-ақ атқара алады. Оңайлатылған режимнің ерекшеліктерін егжей-тегжейлі қарастырайық.

Оңайлатылған декларация қандай ЖК үшін қолжетімді?

Кәсіпкерлер, егер олардың бизнесі бір мезгілде келесі параметрлерге сәйкес келген жағдайда, оңайлатылған жүйені пайдалана алады:

  1. Қызметкерлердің саны

Жұмыскерлердің жалпы саны 30 адамнан аспауы тиіс (бұл санға бизнесменнің өзі де кіреді).

  1. Бөлімшелердің болуы

Компанияның басқа елді мекендерде орналасқан филиалдары жоқ.

  1. Жарты жылдағы кіріс

Оңайлатылған режим бойынша жұмыс істеуді жоспарлап отырған жеке кәсіпкердің бизнес айналымының нақты мөлшері кәсіпкердің үш компонентті интеграцияланған жүйені (ҮИЖ) қолдануымен анықталады. Ол POS-терминалмен және онлайн-кассамен, сондай-ақ тауарлардың есебін жүргізуге мүмкіндік беретін ERP жүйесімен жұмыс істеуді көздейді.

Егер бизнесмен 2023 жылы бизнесті оңайлатылған режим бойынша жүргізу үшін ҮИЖ қолданбаса, ЖК-ның жартыжылдық айналымы 24 038 АЕК-тен кем болуы тиіс. Осылайша жарты жылдағы ең жоғары кіріс 82 931 100 теңгеден аспауы тиіс (2023 жылғы 1 қаңтардан бастап айлық есептік көрсеткіш 3 450 теңгеге жетті).

Егер кәсіпкер ҮИЖ қолданатын болса, онда жартыжылдық айналым 94 086 АЕК-тен (24 038 АЕК + 70 048 АЕК) төмен болуы тиіс. Ақшалай баламада – 324 596 700 теңге.

  1. Нарық сегменті

2023 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК кез келген қызметпен айналыса алады. Алайда ҮИЖ мүмкін болмайтын бірқатар ерекшеліктер де бар, оларға мынадай салалар жатады:

  • Акцизделетін тауарларға байланысты қызмет (оларды дайындау, сақтау немесе көтерме саудада өткізу)
  • Мұнай өнімдерін (мысалы, дизель отынын немесе бензинді) сату
  • Лотерея билеттерінің ұтыс ойынын өткізу
  • Жер қойнауын пайдалану (лицензия бойынша жүзеге асырылатын қызметті есепке алмағанда)
  • Шыны ыдыспен жұмыс (оны жинау немесе қабылдау)
  • Металдармен байланысты қызмет (дайындау, сақтау, қайта өңдеу, сату)
  • Маркетингтік немесе консультациялық қызметтер көрсету
  • Аудит, бухгалтерлік есеп
  • Сақтандыру қызметтері
  • Әділет және құқық саласындағы жұмыс
  • Сауда алаңдарын жалға беру, оларды субжалға беру
  • Қаржы лизингі
  • Қонақ үй қызметтері (егер бір қонақ үйде екі және одан да көп салық төлеуші жұмыс істейтін болса)
  • Агенттік шарттар негізінде көрсетілетін қызметтер

Салық салудың оңайлатылған жүйесі бойынша жұмыс істеу үшін бір мезгілде аталған барлық параметрлерге жауап беру керек екеніне тағы да сіздің назарыңызды аударамыз. Егер бизнесмен критерийлердің ең болмаса біріне сәйкес келмесе, ол салық салудың жалпы режиміне көшеді.

Оңайлатылған режим бойынша ЖК қандай салықтарды төлейді?

ип на упрощенке 2023

2023 жылы ҚР-да оңайлатылған режим бойынша жеке кәсіпкердің қандай салықтар төлейтінін түсіну үшін оның жалдамалы жұмыскерлері бар-жоғын білу керек. Бизнесмен жалғыз жұмыс істейтін немесе қызметкерлерді жалдайтын екі жағдайды да егжей-тегжейлі қарастырайық.

2023 жылы қызметкерлерді тартпай-ақ жұмыс істейтін ЖК үшін оңайлатылған режим бойынша салынатын салықтар

Қосымша мамандар жалдамайтын бизнесмен бюджетке салық төлемдерін және өзі үшін міндетті жарналарды жүзеге асырады.

Бюджетке төленетін төлемдерге жеке табыс салығы (ЖТС) және әлеуметтік салық жатады. Әр салыққа пайданың 1,5%-ы тиесілі. Жиыны – кірістің 3%-ы. Бюджетке төлем жылына екі рет, яғни жарты жылда бір рет: ағымдағы жылдың 25 тамызына дейін және келесі жылдың 25 ақпанына дейін орындалады.

ЖК ашу

Кәсіпкер өз пайдасына келесіні төлейді:

  • Міндетті зейнетақы жарнасы (МЗЖ) – ай сайынғы табыстың 10%-ы.
  • Әлеуметтік жарналар – жалақының 3,5%-ы.
  • Медициналық сақтандыру төлемдері (МӘМСЖ) – 1,4 ЕТЖ-ның 5%-ы (бұл 2023 жылы 4 900 теңгені құрайды).

2023 жылы оңайлатылған режим бойынша жалақы мөлшерін кәсіпкер өзі белгілей алатынын ескеріңіз, заңнама тек соманың шегін регламенттейді. Осылайша міндетті зейнетақы жарналарын енгізген кезде, бұл айына 1-ден 50 ЕТЖ-ға дейін (2023 жылғы 1 қаңтардан бастап ЕТЖ – 70 000 теңге), ал әлеуметтік аударымдар кезінде – айына 1-ден 7 ЕТЖ-ға дейін.

Аударылған төлемдер ай сайын жасалады. Жарналарды есепті айдан кейінгі айдың 25-не дейін жасау қажет.

Бұдан басқа бірнеше ерекшелікті есте сақтау маңызды:

  • Егер кәсіпкер бала күтіміне байланысты демалыста болса, бірақ ресми түрде өз жұмысын тоқтатпаса және пайда табуды жалғастырса, онда МЗЖ және әлеуметтік жарналарды төлеу қажет (кемінде бір ЕТЖ-дан).
  • Егер кәсіпкер қызметін тоқтатпаса, бірақ ол пайда алмаса, оған бәрібір есеп беруге тура келеді.
  • Тіпті сіз қызметіңізді тоқтатып, салық есептілігін ұсынбасаңыз да, ай сайын МӘМСЖ төлеуіңіз қажет (1,4 ЕТЖ-ның 5%-ы).

2023 жылы оңайлатылған режим бойынша жалдамалы қызметкерлермен жұмыс істейтін ЖК үшін салықтар

Егер бизнесмен мамандарды жалдаса, онда ол да жоғарыда көрсетілген төлемдерді (өз пайдасына және бюджетке) жасайды. Сонымен қатар ол өзінің әрбір маманы үшін қаражат аударуы қажет:

  • 10% – ЖТС
  • 10% – МЗЖ
  • 3,5% – әлеуметтік аударымдар
  • 3% – МӘМС (міндетті медициналық сақтандыру)
  • 2% – МӘМСЖ (медициналық сақтандыруға арналған жарналар)

Пайыздар жалдамалы мамандардың жалақы сомасынан есептеледі. Сондай-ақ қызметкердің мәртебесін (зейнеткер, мүгедек, шетелдік және т.б.) ескеру қажет.

Есіңізге сала кетейік, оңайлатылған салық жүйесі бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлер жұмыскерлер үшін әлеуметтік салықтан босатылады. Бірінші қаралған жағдайдағыдай, мамандар үшін төлемдер әр ай сайын (есепті айдан кейінгі айдың 25-іне дейін) жасалады.

Бұдан басқа бизнесмен жұмыс беруші ретінде өз қызметкерлеріне еңбекке жарамсыздық парақтарын, демалыс ақысын немесе егер қызметкер еңбек демалысын пайдаланбаса, өтемақы төлеуі тиіс.

Оңайлатылған режим бойынша ЖК үшін ҚҚС төлеу

Бизнесменге ҚҚС төлеу қажеттілігі оның жылдық табысымен анықталады. Осылайша егер тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сату бойынша салық салынатын айналым жылына келесі мөлшерден асып кетсе, бизнесмен 2023 жылы оңайлатылған салық режимі кезінде ҚҚС бойынша тіркеу есебіне тұруы қажет:

  • 20 000 АЕК – ҮИЖ қолданбайтын ЖК үшін. 2023 жылы бұл 69 000 000 теңгеге баламалы;
  • 144 184 АЕК (20 000 АЕК + 124 184 АЕК) – ҮИЖ қолданған кезде. Бұл 497 434 800 теңгені құрайды

Айналым асып кеткен кезде, кәсіпкер асып кету туындаған ай аяқталған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде салықтық өтінішті (электрондық немесе қағаз нысанында) дербес беруге міндетті.

Егер кәсіпкер ҚҚС бойынша есепке тұрса, оған төлеушінің куәлігі беріледі. Осы сәттен бастап ол тоқсан сайын ҚҚС бойынша декларация беріп, 12% мөлшерлеме бойынша салық төлеуі қажет.

Қазақстанда оңайлатылған режим бойынша ЖК-ні қалай жүргізу керек?

налоги ип 2023 рк по упрощенке

Мұны кез келген ыңғайлы тәсілмен: дербес, аутсорсингтегі бухгалтердің немесе штаттық бухгалтердің көмегімен жасауға болады. Әр нұсқаның өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Мысалы, штатқа бухгалтерді жалдау әрдайым экономикалық тұрғыдан орынды бола бермейді (әсіресе егер біз шағын бизнес туралы айтатын болсақ). Сондықтан шағын бизнес аутсорсингте бухгалтерия жүргізу қызметін жиі пайдаланады.

Өз кезегінде бухгалтерияны дербес жүргізу барлық аспектілерді мұқият зерделеуді білдіреді, көптеген ерекшелікті ескеру қажет. Мысалы, кәсіпкер қандай тәсілмен табыс таба алатынын және оған қандай құжаттарды дайындауға тура келетінін қарастырайық:

  1. Қолма-қол ақша. Қолма-қол ақшамен жұмыс істеу үшін онлайн-касса қажет, әрбір сауда жасаған кезде, клиентке чек беру қажет
  2. Банк картасы бойынша төлем. Бұл жағдайда да онлайн-касса қажет.
  3. Қосымша арқылы жүргізілетін операциялар (мысалы, Homebank немесе Kaspi сервисі арқылы). Бұл жерде де онлайн-кассасыз болмайды.
  4. Банктегі ЖК шотына аудару. Егер сізбен тауар үшін есеп айырысатын болса, онда төлем жасауға арналған шотты, жүкқұжатты және электрондық шот-фактураны (ЭШФ) дайындау талап етіледі. Ал егер клиенттер сіздің қызметтеріңізге осылайша ақы төлесе, онда шот жазып беріп, орындалған жұмыстардың қағаз немесе электрондық актісін (ОЖЭА) жасау және ЭШФ дайындау қажет.

2023 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК ЭШФ жазып беруге міндетті ме? 2021 жылғы 1 сәуірден бастап, егер заңды тұлғалармен немесе ЖК-мен жасалатын бір шарт бойынша сома (оңайлатылған режимді, патентті қолданатындардан басқа) 1 000 АЕК-тен, яғни 3 450 000 теңгеден асса, бұл құжатты жазып беру қажет.

ЖК үшін шот ашу

Бірақ мұнымен шектелмейді. Келесі кәсіпкерлерге ЭШФ дайындау қажет:

  • ҚҚС төлеушілер болып табылатын кәсіпкерлер.
  • Басқа елдерден әкелінген тауарларды сататын (импорт) кәсіпкерлер.
  • ҚҚС төлемейтін, бірақ ЭШФ жүйесінің «Виртуалды қойма» (ВҚ) модулінде тіркелген тауарларды сататын кәсіпкерлер.
  • Халықаралық жүк тасымалдау саласында қызметтер көрсететін (ҚҚС төлейтініне қарамастан) кәсіпкерлер

Аталған санаттағы бизнесмендер шартқа сәйкес сома 1 000 АЕК-ке жетпеген жағдайда, ЭШФ дайындауы қажет екенін ескеріңіз..

Оңайлатылған жүйе бойынша кәсіпкерлер қандай есептілікті дайындайды?

Оңайлатылған жүйе бойынша жұмыс істейтін ЖК 910.00 нысанын жарты жылда бір рет толтыруы тиіс:

  • І жартыжылдықтың қорытындысы бойынша құжат 1 шілдеден 15 тамызға дейін ұсынылады. Сондай-ақ 25 тамызға дейін табыс салығы – 3% төленеді
  • II жартыжылдық үшін 1 қаңтардан бастап есеп беріледі. Есепті жылдан кейінгі жылдың 15 ақпанына дейін үлгеру қажет. Бұдан басқа 25 ақпанға дейін 3%-дық салықты төлеу қажет.

Нысан онлайн режимінде беріледі, бұл уақытты үнемдеуге мүмкіндік береді.

Жеке кәсіпкерлер үшін жеңілдіктер бар ма?

Қазақстанның Салық кодексінде оңайлатылған жүйе бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін жеңілдіктер жазылған. Бірақ бұл жеңілдіктер тек мамандарды жалдайтын бизнесмендерге ғана қатысты.

ЖК әрбір қызметкер үшін төлейтін салықты 1,5%-ға төмендетуі мүмкін. Бұл маманның жалақысы 25 АЕК (яғни 86 250 теңге) немесе осы көрсеткіштен асқан жағдайда ғана мүмкін болады.

Жеңілдікті 910.00 нысанын толтырған кезде қолдануға болады. Төлем жасауға арналған соманы есептеу автоматты режимде орындалатын болады.

Кәсіпкер тек жеңілдіктерге ғана сене алмайтынына назар аударыңыз. Ол өз міндеттемелерін, оның ішінде салықты уақтылы төлеу жөніндегі міндеттемелерін есте ұстауы қажет. Әртүрлі бұзушылықтар ескерту (бірінші рет) арқылы жазаланады. Екінші және одан кейінгі бұзушылықтар анықталған кезде, кәсіпкерге айыппұл салынады. Оның үстіне аз сома емес – 15-тен 50 АЕК-ке дейін.

Оңайлатылған салық жүйесі кәсіпкерлерді қарапайымдылығымен және айқындылығымен тартады, бұл барлық есепті өз бетінше жүргізуге және бөгде мамандардың қымбат тұратын қызметтеріне жүгінбеуге мүмкіндік береді. Алайда оңайлатылған жүйеде де барлық ерекшеліктерді біліп, заңнама нормаларын түсіну маңызды. Бұл өз бизнесіңізді ашық әрі тиімді жүргізуге, жеңілдіктерді пайдалануға және ескерту мен айыппұлдарға жол бермеуге мүмкіндік береді.

Авторы - Наталья Брославская  

Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамту

Көптеген адамдар қызмет көрсетеді немесе кейін сататын тауарлар шығарады, бірақ заңсыз жұмыс істейді. Олардың қызметін заңдастырудың бір жолы – өзін-өзі жұмыспен қамтуды ресімдеу. Мұндай формат фриланста жұмыс істейтін жеке тұлғалар үшін өзекті.

Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтуды қалай ресімдеуге болады? Қанша салық төлеу қажет? Қандай ерекшеліктерді есте сақтаған жөн?

Өзін-өзі жұмыспен қамту кім үшін қолайлы?

Өзін-өзі жұмыспен қамтуды ресімдеу үшін жеке тұлға бір мезгілде бірнеше параметрге сәйкес келуі тиіс:

  • Ресми жұмысы болмау (жұмыс берушімен шарт негізінде).
  • ЖК ретінде тіркелмеу.
  • Жұмыссыздық бойынша еңбек биржасына есепке тұрмау.
  • Жалдамалы қызметкерлерді жұмысқа қабылдамау.

Жоғарыда атап өтілгендей, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар өз өндірісінің өнімдерін сатуы немесе қызмет көрсетуі мүмкін, алайда барлық салада емес.

Өзін-өзі жұмыспен қамту ауыл шаруашылығы өнімдерін өз бетіңізше өндіріп, сатқан жағдайда қолайлы болады. Бұл көкөніс немесе жеміс-жидек, жұмыртқа, сүт өнімдері немесе бал болуы мүмкін. Бірақ өз қолыңызбен жасалған басқа тауарларды сатуға тыйым салынады. Мысалы, сіз қолдан әшекейлер жасайсыз: оларды заңды түрде сату үшін ЖК ашу қажет.

как оформить самозанятость в казахстане

Сондай-ақ өзін-өзі жұмыспен қамту репетиторлық немесе киім тігу саласында қызмет көрсететін мамандар үшін өзекті болып табылады. Бұдан басқа өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде сіз күтуші болып жұмыс істей аласыз, түсіру немесе тиеу жұмыстарын орындай аласыз, техниканы немесе тұрғын үйді жөндей аласыз, жиһаз жинай аласыз.

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін қолжетімді қызмет тізіміне тұрғын үй алаңын жалға беру де кіреді.

Маңызды жайт: өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат тек жеке тұлғаларға тауар сатып, тұрғын үйді жалға бере алады және қызмет көрсете алады.

Сіз кез келген сәтте мәртебеңізді тексеріп, шын мәнінде өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде тіркелгеніңізге көз жеткізе аласыз. Ол үшін Egov.kz электрондық үкімет сайтына кіру қажет, барлық ақпарат жеке кабинетте қолжетімді. Айтпақшы, базада жұмыссыз ретінде тіркелмегенді тексеру үшін өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде жұмысты бастауды жоспарлап отырғандарға да кіру қажет.

Өзін-өзі жұмыспен қамтудың күтпеген кедергілері

Басқа да ерекшеліктері бар:

  1. Өз өндірісінің тауарларын сатуға және қызмет көрсетуге болады. Бірақ оны коммерциялық аумақта жасауға болмайды.

Мысалы, өсірілген алманы, қызанақты немесе картопты базарға немесе дүкенге апаруға болмайды, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар оларды тек үйде сата алады. Сіз сатып алушылармен бейтарап аумақта, яғни бір көшеде кездесу туралы келісе аласыз, бірақ сату нүктесін белгілеуге болмайды.

Егер сіз үтік немесе ноутбук, киім жөндейтін болсаңыз, онда бұл қызметтерді үйде ғана көрсетуге болады, бұл кезде өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың өз шеберханасы немесе сауда орталықтарында қызмет көрсету нүктесі болуына тыйым салынады.

  1. Жалға алушыларға баспананы жалға беруге болады, ал мүлікті болмайды.

Сіз өзіңіз тұрмайтын пәтерді (мысалы, мұрагерлікпен алынған пәтерді немесе инвестиция болып табылатын жылжымайтын мүлікті) жалдауды ұсына аласыз. Бірақ сіздің тұрмыстық техниканы немесе электр құралдарын жалға беру бойынша қызмет көрсетуге құқығыңыз жоқ.

  1. Жеке практикаға жатпайтын қызметтерді ғана көрсетуге болады.

Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам адвокат, медиатор немесе нотариус бола алмайды. Осы салаларда жұмыс істеу үшін ЖК болуға тура келеді.

Сондай-ақ Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамту ел азаматтары болып табылмайтын адамдарға ресімделмейтінін ескеріңіз. Бірақ бір ерекшелік бар: ереже Қазақстанға басқа мемлекеттерден қоныс аударған оралмандарға, этникалық қазақ репатрианттарға қатысты қолданылмайды.

список деятельности для самозанятых в рк

Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде қалай тіркелуге болады?

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға ерекше тіркеу процедурасынан өтіп, салық комитетіне есеп берудің қажеті жоқ. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде жұмыс істеуді бастау үшін тек БЖТ (бұл бірыңғай жиынтық төлем) төлеген жөн. Бұл төлем айына бір рет төленеді, төленген айдың соңына дейін сіз ресми түрде жұмыс істей аласыз. Бірден бірнеше ай үшін БЖТ төлеуге болады, төлем форматын өзіңіз таңдайсыз.

Өзін-өзі жұмыспен қамтуды тоқтату үшін (мысалы, сіз кіріссіз қалдыңыз) жай ғана БЖТ төлеуді тоқтату қажет, жүйе сізді автоматты түрде есептен шығарады.

Бәрі барынша оңай әрі жылдам.

БЖТ нені қамтиды және төлем қалай жасалады?

Жиынтық төлем төрт төлемді біріктіретіндіктен осындай атауға ие болды:

  1. Соманың 10% жеке табыс салығының шотына жіберіледі
  2. 30% зейнетақы қорына тиесілі
  3. 40% медициналық сақтандыруға жұмсалады
  4. 20% әлеуметтік аударымдар құрайды

Бұл ретте сізге пайыздарды өзіңіз есептемейсіз: жеке тұлға төрт санат арасында автоматты түрде бөлінетін бір соманы аударады.

Өзін-өзі жұмыспен қамтыған зейнеткерлер ерекшелік болып табылады: олардың барлық аударымы тек бір санатқа – табыс салығына жұмсалады.

БЖТ сомасы мемлекет тарапынан белгіленген:

  • Облыс орталықтары мен республикалық маңызы бар қалаларда тұратын өзін-өзі жұмыспен қамтығандар 1 АЕК төлейді. 2023 жылы бұл 3 450 теңгені құрайды.
  • Басқа елді мекендердің тұрғындары екі есе аз – 0,5 АЕК, яғни 1 725 теңге төлейді.

БЖТ-ны кез келген ыңғайлы тәсілмен аударуға болады. Операциялар келесі арқылы қолжетімді:

  • Екінші деңгейдегі банктер. Төлем қолма-қол ақшамен немесе касса арқылы карта бойынша жүргізіледі. Бұл кезде банкте шот ашу міндетті емес.
  • Қазпошта және осындай транзакцияны жүргізуге болатын басқа да ұйымдар
  • Банк қосымшалары. Ең ыңғайлы нұсқа – банк қосымшалары. Бұл қосымшаларда өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған төлемдер бөлімі қарастырылған, сондықтан алушының мәліметтерін енгізудің қажеті жоқ. Қосымша арқылы төлеудің тағы бір ыңғайлы опциясы бар: сіз басқа адам үшін БЖТ төлей аласыз, оның ЖСН көрсетсе болғаны.

Өзін-өзі жұмыспен қамтудың тартымдылығы неде?

Жұмысты заңдастырудың мұндай тәсілінің артықшылықтары көп:

  1. Тегін медициналық көмек алуға болады, себебі сіз жеке кәсіпкерлермен және жалдамалы қызметкерлермен қатар мемлекеттік сақтандыру жүйесіне қатысасыз.
  2. Зейнетақы жинақтары ұлғаяды.
  3. Зейнетақы өтілі артады. Ол зейнеткерлікке шыққан кезде, төлемнің мөлшерін анықтайды. Мысалы, егер жұмысшының 10 жылдық еңбек өтілі болса, онда ол ең төменгі күнкөріс деңгейінен 54% зейнетақы алатын болады. Ал қосымша әр жыл сайын 10 жыл жұмыс істегеннен кейін төлемдер мөлшері 2%-ға артады. Зейнетақы ең төменгі күнкөріс деңгейіне жетуі үшін өтілі 33 жыл болуы тиіс.
  4. Әлеуметтік көмек алуға болады. Мысалы, жұмысынан айырылған кезде берілетін жәрдемақы немесе бала асырап алған кезде берілетін көмек, бір жасқа дейінгі бала күтімі жөніндегі жәрдемақы алуға болады.

Кемшіліктері

Жүйенің жеңіләрі түсініктіболуы фрилансерлерді қызықтырады, бірақ оның кемшіліктері де бар. Ең бастысы, кіріске байланысы жоқ. Бір жағынан, бұл, әрине, жақсы: сіз кішігірім төлем жасайсыз, ал қалған ақшаны өз қалауыңызша жұмсайсыз. Бұл кезде сіз медициналық қызметтерді пайдалана аласыз және зейнетақы өтіліңізді «ұлғайтасыз». Бірақ өзін-өзі жұмыспен қамтығандар салық төлемейтіндіктен, зейнетақы негізгі, ал әлеуметтік төлемақы – ең төменгі болады. Бұл, әрине, бәріне бірдей жарамайды.

Сондай-ақ өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға әдетте банктер үлкен кредит беруден бас тартатынын ескеру қажет, демек кредит берудің ең сұранысқа ие нұсқасы болып табылатын ипотекамен қиындықтар туындауы мүмкін.

Сарапшылардың пікірінше, өзін-өзі жұмыспен қамту фрилансты мысалы, университетте оқыған кезде қосымша жұмыс істеу мүмкіндігі ретінде қарастыратын мамандар үшін оңтайлы шешім болып табылады. Ауылшаруашылық өнімдерін өсірумен айналысатын және өзге тәсілмен жұмыс өтілін «жинай алмайтын» ауыл тұрғындарына да осындай жүйе лайықты болады.

Бір мезгілде ЖК және өзін-өзі жұмыспен қамтыған болу мүмкін бе?

Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтуды жеке кәсіпкерлікпен немесе жалдамалы жұмыспен ұштастыруға болмайды. ЖК және жалдау жеке тұлғаны өзін-өзі жұмыспен қамтыған ретінде ресімдеу шарттарына қайшы келеді.

ЦентрКредит банкінде ЖК ашу

Өзін-өзі жұмыспен қамту – бұл табыс табудың және бұл ретте өзін заңсыз кәсіпкерлік үшін жауапкершілікке тарту қаупінен арылтудың тәсілі. Жүйенің артықшылықтары арасында барынша жеңіләрі түсінікті болуын, күрделі әкімшілік процедураларды жүргізу және есептілікті дайындау қажеттілігінің жоқтығын атап өтуге болады. Өзін-өзі жұмыспен қамту медициналық қызметтерді тегін пайдалануға және еңбек өтілін «жинауға» мүмкіндік береді, алайда бұл бәріне бірдей қолайлы емес. Сондықтан қызметті бастамас бұрын ерекшеліктермен танысу маңызды.

Авторы – Наталья Брославская


2024 жылы Қазақстандағы IPO

2012 жылдан бастап Қазақстанда жеке тұлғалар мен компаниялар Халықтық ІРО-ға қатыса алады. 2024 жыл да тыс қалған жоқ: биржаға жаңа компаниялар шығып жатыр, бұл бизнес үшін де, жеке инвесторлар үшін де көп мүмкіндік ашады.

Поиск по сайту