Берешекті реттеу шарттары мен тәртібі және төлем жасау қабілеті жоқ қарыз алушыға қатысты қолданылатын шаралар
1. Банк мерзімінен кешіктірілген берешектің пайда болғаны туралы хабарлама жіберген күннен бастап 30 (отыз) күнтізбелік күн ішінде Банк бөлімшесінде және/немесе жазбаша нысанда не Банктік қарыз шартында (бұдан әрі – БҚШ) қарастырылған тәсілмен БҚШ талаптарын өзгертуге өтініш беріңіз.
2. 1-қосымшаға сәйкес кірістердің азайғанын және берешекті өтеудің қиындағанын растайтын құжаттарды ұсыныңыз.
3. Банк өтінішті алған күннен бастап 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде Сізге келесі шешімдердің бірі туралы жауап береді:
4. Банкте жеке тұлғалардан өтініштерді қабылдау арналары:
Қарыз алушы «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» заңның 61-бабы 3-тармағы бірінші бөлігінің 3) тармақшасында қарастырылған банк шешімін алған немесе осы Заңның 61-бабы 6-тармағының екінші бөлігінде қарастырылған мерзімде БҚШ талаптарын талаптарының өзгергені туралы өзара тиімді шешімге қол жеткізілмеген күннен бастап үш ай ішінде:
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес қарыз бойынша берешекті сотқа дейін реттеу туралы өтінішпен Банк омбудсманына жүгінуге құқылы.
Банктік қызметтерді көрсету және банктердің, банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың банктік қызметтерді көрсету процесінде туындайтын клиенттердің өтініштерін қарау ережесіне
2-қосымша
Қарыз алушының ТАӘ (атауы) және тұрғылықты жері (орналасқан жері) хабарламаның қалыптастырылған күні (күні, айы, жылы)
Банктің интернет-ресурсында және (немесе) мобильді қосымшасында орналастырылған ақпарат
Егер қарыз алушы жеке тұлға болған жағдайда, ол Банктік қарыз шарты (бұдан кейін – Шарт) бойынша міндеттемені орындауды мерзімінен кешіктірген күннен бастап отыз күнтізбелік күн ішінде Банкке келіп және (немесе) жазбаша нысанда немесе Шартта көзделген тәсілмен Шарт бойынша міндеттемені орындауды мерзімінен кешіктірудің туындау себептері туралы мәліметтерді қамтитын өтінішті, «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасы заңының (бұдан кейін - Банктер туралы заң) 36-бабының 1-1-тармағына сәйкес оның Шарт талаптарына өзгерістер енгізу туралы өтінішін негіздейтін табыстары мен басқа да расталған жағдайлар (фактілер) туралы мәліметті ұсынуға құқылы.
Бұл кезде Банктер туралы заңның 36-бабының 1-1-тармағында көзделген қарыз алушы-жеке тұлғаның өтінішін алған күннен кейін он бес күнтізбелік күн ішінде, Банк қарыз алушы-жеке тұлға Шарттың талаптарына жазбаша нысанда немесе Шартта көзделген тәсілмен ұсынған өзгерістерді қарайды, қарыз алушы - жеке тұлғаға:
1) Шарттың талаптарына ұсынылған өзгерістермен келісімі;
2) Шарттың талаптарын өзгерту жөніндегі өз ұсыныстары;
3) осылай бас тарту себептерінің дәлелді негіздемесін көрсете отырып, Шарттың талаптарын өзгертуден бас тартқаны туралы хабарлайды.
Банктің Шарт талаптарын өзгертуден бас тарту туралы шешімін алған жағдайда немесе Шарт талаптарын өзгерту туралы өзара тиімді шешімге қол жеткізбеген жағдайда, қарыз алушы-жеке тұлға Банктің шешімін алған күннен бастап 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде Банкке бір мезгілде хабарлай отырып, Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне хабарласуға құқылы.
Қарыз алушы Банктер туралы заңның 36-бабының 2-тармағына сәйкес Шарт бойынша төлемдерді, оның ішінде мерзімінен кешіктірілген берешекті төлеу қажеттілігі туралы Банктің талаптарын қанағаттандырмаған жағдайда, Банктер туралы заңда көзделген шектеулерді ескере отырып, Банк ақшадан, оның ішінде Қарыз алушының банктік шоттарында бар төлем талаптарын қою арқылы (егер осылай өндіріп алу Шартта айтылған болса) даусыз тәртіппен өндіріп алуға құқылы.
Қарыз алушы Банктің шарт бойынша төлемдерді, оның ішінде мерзімінен кешіктірілген берешекті төлеу қажеттілігі туралы талабын қанағаттандырмаған, сондай-ақ қарыз алушы-жеке тұлғаның Банктер туралы заңның 36-бабының 1-1-тармағында көзделген құқықтарды іске асырмаған немесе қарыз алушы-жеке тұлға мен Банк арасында Заңның 36-бабының 2-1-тармағына сәйкес Шарт талаптарын өзгерту жөнінде келісім болмаған жағдайларда, Банк қарыз алушыға қатысты Қазақстан Республикасының заңнамасында және (немесе) Шартта көзделген шараларды қолдануға, соның ішінде, бірақ онымен шектелмей, берешекті сотқа дейін өндіріп алу және реттеу үшін коллекторлық агенттікке беруге (Банктің Шартта осындай құқығы болған жағдайда), заңның 36-1-бабының 4-тармағында көрсетілген тұлғаға Шарт бойынша құқықты (талапты) табыстауға, Шарт бойынша борыш сомасын өндіріп алу туралы сотқа талап арызбен хабарласуға, сондай-ақ «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Қазақстан Республикасы заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, кепілге салынған мүлікті соттан тыс тәртіппен немесе сот тәртібімен өндіріп алуға құқылы.
Ондаған өтініштің орнына – бір қызмет: Қазақстанда кредит бойынша берешекті реттеуге арналған платформа іске қосылады.
ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Бірінші кредиттік бюромен бірлесіп кредиттер бойынша берешекті реттеу үшін finkelisim.kz бірыңғай цифрлық платформа әзірледі. Finkelisim.kz цифрлық платформа 2026 жылғы 1 шілдеден бастап медиация тәртібімен «бірыңғай терезе» қағидаты бойынша банк және микроқаржы омбудсмандарының базасында жұмыс істей бастайды.
Платформа кімге арналған?
Жаңа сервис тұтынушылық кепілсіз кредиттер бойынша, яғни бір мезгілде бірнеше кредиторлар – банктер, микроқаржы ұйымдары немесе коллекторлық агенттіктер алдында мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген кредиттер бойынша мерзімінен кешіктірілген қарызы бар азаматтарға арналған.
Енді қарыз алушыға берешекті реттеу мәселелері бойынша әрбір кредиторға жеке-жеке хабарласудың қажеті болмайды. Ол finkelisim.kz платформасында бір ғана өтініш береді, бұл өтінішті оның міндеттемелері бар барлық кредиторлар қарайтын болады.
Медиатор көрсететін қызметтерді қоспағанда, қарыз алушының ұжымдық реттеу процедурасына қатысуы тегін. Бұл кезде 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін медиатордың қызметіне арналған шығыстар банктік және микроқаржы омбудсмандарының есебінен жабылатын болады.
Finkelisim.kz платформасы қарыз алушының барлық кредиторлар алдындағы берешегі туралы мәліметтерді автоматты түрде жинайды және өтінішті қарау үшін қажетті ақпаратты қалыптастырады.
Өтінішті қарау және кредиторлармен талаптарды келісу нәтижелері бойынша қарыз алушыға 5 жылға дейінгі мерзімге, ал азаматтардың әлеуметтік осал топтары және атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін – 7 жылға дейінгі мерзімге берешекті өтеудің бірыңғай кестесі ұсынылуы мүмкін.
Платформада кім өтініш бере алады?
Платформада өтінішті бір мезгілде келесі талаптарға сай келетін қарыз алушы бере алады:
Қарыз алушының өтінішін платформада қарау процедурасы қалай өтеді?
Алдымен қарыз алушы платформада тіркеледі және өзінің жеке тұлғасын растау және бөгде тұлғалардың өтініш беруіне жол бермеу үшін биометриялық сәйкестендіруден өтеді. Осыдан кейін ол берешегін реттеуге өтініш береді.
Әрі қарай, платформа кредиттік бюроның мәліметтері бойынша қарыз алушының ұжымдық реттеу талаптарына сәйкес келетіндігін автоматты түрде тексереді.
Егер қарыз алушы белгіленген талаптарға сәйкес келсе, платформа реттеуге енгізілуі мүмкін кредиттер тізімін жасайды және бұл ақпаратты кредиторларға жібереді.
Кредиторлар қарыздар бойынша мәліметтерді тексереді және берешек мөлшерін растайды. Осыдан кейін платформада қарыз алушыға қол қою үшін құжаттар жіберіледі: омбудсманның шешімі бар хаттама, борышты өтеудің бірыңғай кестесі, медиатормен жасалған шарт, сондай-ақ әрбір кредитормен жасалған медиативтік келісімдер.
Қарыз алушы ұсынылған талаптармен танысып, платформада 72 сағаттың ішінде құжаттарға қол қоюы тиіс. Егер осы мерзімде құжаттарға қол қойылмаса, бұл реттеу процедурасына қатысудан бас тарту болып саналады.
Құжаттарға қол қойылғаннан кейін кредиторлар реттеу процедурасына енгізілген кредиттер бойынша берешекті өндіріп алуды тоқтата тұрады.
Әрі қарай, қарыз алушы төлемдерді бірыңғай кесте бойынша жасайды, ал платформа ақшаны кредиторлар арасында берешек мөлшеріне пропорционалды түрде бөледі.
Ұжымдық реттеу процедурасын қолдану және оны аяқтау туралы ақпаратты кредиторлар кредиттік бюроға жіберетін болады.
Егер қарыз алушы қол қойылған келісімдердің талаптарын орындамаса, кредитор төлемдерді 40 күнге мерзімінен кешіктіргеннен кейін заңдарда белгіленген тәртіппен берешекті өндіріп алуға құқылы.
Бұл кезде қарыз алушының берешекті ұжымдық реттеу процедурасына қайта қатысуына жол берілмейді.
Кредиттер бойынша міндеттемелерді орындауға мүмкіндігі жоқ қарыз алушылар «Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттық туралы» Қазақстан Республикасының заңында қарастырылған талаптарға сәйкес келген кезде соттан тыс банкроттық процедурасын қолдануға өтініш жасау туралы мәселені қарауға құқылы.
Жеке тұлғаның соттан тыс банкроттыққа өтініш беру тәртібімен https://egov.kz/cms/kk/services/economics/pass_P1_mf сілтемесі бойынша egov.kz электронды үкімет порталында танысуға болады:
Берешекті өтеудің бірыңғай кестесі қалай жасалады?
Бірыңғай кесте қарыз алушының берешегінің жалпы сомасын ескере отырып жасалатын болады.
Жалпы талаптарға сәйкес келетін қарыз алушылар үшін:
- 1 млн теңгеге дейінгі жиынтық берешегі болған кезде ең жоғарғы ай сайынғы төлем 12 ай мерзімге 84 мың теңгені құрайды;
- 5-тен 7 млн теңгеге дейінгі жиынтық берешегі болған кезде ең жоғарғы ай сайынғы төлем 60 ай мерзімге 117 мың теңгені құрайды.
Халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын қарыз алушылар мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін неғұрлым қолайлы жағдайлар қарастырылған:
- 1 млн теңгеге дейінгі жиынтық берешегі болған кезде ең жоғарғы ай сайынғы төлем 18 ай мерзімге 56 мың теңгені құрайды;
- 5-тен 7 млн теңгеге дейінгі жиынтық берешегі болған кезде ең жоғарғы ай сайынғы төлем 84 ай мерзімге 84 мың теңгені құрайды.
Қайта құрылымдау – БҚШ талаптарын өзгерту: мерзімін ұзарту, төлем мерзімін кейінге қалдыру, жеңілдік кезеңін ұсыну, өтеу кестесін өзгерту, сыйақы мөлшерлемесін немесе өтеу кезектілігін төмендету, соның ішінде қосымша кредит ресурстарын бөлу және т.б.
Банк мерзімінен кешіктірілген берешек пайда болған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірмей, БҚШ-та қарастырылған тәсілмен, сондай-ақ ақпараттандыру объектілері арқылы жеке тұлға-қарыз алушыға ақшалай міндеттемелерді орындау мерзімінің кешіктірілгені туралы жазбаша хабарлауға міндетті.
Қалалық телефон нөмірлері
+7 727 244 22 54
+7 727 244 30 30 (3-тармақты таңдаңыз)
Қысқа телефон нөмірлері
Жеке тұлғаларға: 505 (3-тармақты таңдаңыз)
Заңды тұлғаларға: 605 (3-тармақты таңдаңыз)
Жеке тұлғалар: +7 747 111 1505 (7-тармақты таңдаңыз)
Заңды тұлғалар: +7 747 111 1605 (9-тармақты таңдаңыз