Алаяқтар қолданатын негізгі схемалар. Алаяқтықтың кең таралған схемалары (2026ж.)

1. «Банктің қауіпсіздік қызметінен қоңырау шалу»

Алаяқтар өздерін Банктің қызметкері ретінде таныстырады.

Олар:

• сіздің атыңызға кредит ресімделіп жатқанын;
• қаражатыңызға қауіп төніп тұрғанын;
• шұғыл түрде кредит ресімдеп, ақшаны «қауіпсіз» шотқа аудару қажеттігін және тағы басқа себептерді айтады.

Маңызды: шын банк қызметкерлері ешқашан қаражатты «қорғау» мақсатында кредит ресімдеуді сұрамайды.

2. «Банк логотипі қойылған WhatsApp-тағы қызметкер»

Алаяқтар WhatsApp арқылы Банктің логотипі қойылған аватармен хабарлама жібереді.

Хабарламада олар:

• «шоттың қауіпсіздігін тексеруді» ұсынады;
• «кредит бойынша алдын ала мақұлдау ресімделгенін» хабарлайды;
• «сіздің атыңызға кредит қателесіп ресімделгенін» айтады.

Маңызды: Банк жеке тұлғалардың атынан WhatsApp арқылы ресми хат алмасу жүргізбейді. Бұл – 100% алаяқтық.

3. «Мемлекеттік көмек / eGov»

Алаяқтар түрлі төлемдер, субсидиялар немесе төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге арналған көмек берілетінін айтып уәде етеді.

Төлем алу сылтауымен сізден:

• ЖСН мен растау кодтарын енгізуді сұрайды;
• зиянды қосымшаларды жүктеуге мәжбүрлейді;
• олардың нұсқауы бойынша кредит ресімдейсіз.

4. «ҰҚК немесе ІІМ-мен бірлескен операция»

Хабарласушы сіздің «алаяқтық схеманың құрбаны болғаныңызды» айтып, тергеу жүргізуге көмектесуіңізді сұрайды.

Сізден:

• бұл туралы ешкімге айтпауды;
• «тергеу жүргізуге көмектесу үшін» кредит ресімдеуді;
• ақшаны «айғақ ретінде ресімдеу үшін» тапсыруды сұрайды.

Маңызды: органдар азаматтардың телефон арқылы құпия операцияларға қатысуын талап етпейді.

5. «ТКШ тарапынан есептегіштерді тегін ауыстыру»

Хабарласушы өзін ТКШ қызметкері ретінде таныстырып, есептегіштерді ауыстыру мәселесі бойынша хабарласып тұрғанын айтады.

Сізден:

• «өтінімді растау үшін» кодты айтуды сұрайды;
• «өтінімді растау үшін» биометриялық сәйкестендіруден өтуді талап етеді;
• зиянды қосымшаларды жүктеуге итермелейді.

Маңызды: ТКШ қызметкерлері сізден биометриялық сәйкестендіруден өтуді немесе растау кодтарын сұрамайды.

6. «Туыстардан қоңырау шалу»

Хабарласушы дауысын қолдан жасап туысыңыздың (балаңыздың, әпке-қарындасыңыздың, аға-ініңіздің, әкеңіздің және т.б.) дауысын салады.

Сізден:

• SMS арқылы келген кодты айтуды сұрайды;
• «қауіпті» жағдайға байланысты ақша аударуды өтінеді.

 Маңызды: мұндай жағдайда сақ болыңыз және ақпараттың рас екенін тексеру үшін туысыңызға өзіңіз қайта қоңырау шалыңыз.