2025 жылы Қазақстандағы борыш жүктемесінің коэффициенті дегеніміз не және ол неге әсер етеді?

Кредит алу үшін банк қарыз алушының төлем қабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылығын бағалауы қажет. Бұл банкке клиентке ақшаны сеніп тапсыруға болатынын және оның қарызды уақытында қайтара алатынын анықтауға мүмкіндік береді. ҚР-да төлем қабілеттілігін талдау критерийлерінің бірі — борыш жүктемесінің коэффициенті (БЖК).

Салықтық борыш жүктемесінің коэффициенті дегеніміз не?

Борыш жүктемесінің коэффициенті — клиенттің ай сайынғы кірісінің қандай бөлігін қарыздарды өтеуге жұмсайтынын көрсететін көрсеткіш. БЖК неғұрлым жоғары болса, тәуекел соғұрлым артады, сондықтан жаңа кредиттің мақұлдану ықтималдығы төмендейді. Егер көрсеткіш тым жоғары болса, бұл қарыз алушының қаржылық жағдайы нашар екенін және алған қаражатты қайтара алмауы мүмкін екенін білдіреді.

БЖК тек банктерге, халықаралық қаржы ұйымдарына немесе микрокредит берумен айналысатын компанияларға ғана қажет емес. Бұл көрсеткіш қарыз алушылардың өздері үшін де пайдалы: ол қосымша борыш міндеттемелерін алу қажет пе, жоқ па екенін түсінуге көмектеседі.

Коэффициент қалай есептеледі?

Өз борыш жүктемеңізді бағалау үшін келесі формуланы қолдану қажет:

1. Ай сайын кредиттер бойынша төленетін барлық төлемді қосу. Бұған ипотекадан бастап микрокредиттерге дейін барлық мөлшердегі төлемдер кіреді.
2. Шыққан соманы орташа айлық кіріске бөлу. Ресми кіріспен қатар зейнетақы, алимент, жәрдемақы сияқты төлемдер де есепке алынады.
3. Шыққан соманы орташа айлық кіріске бөлу. Ресми кіріспен қатар зейнетақы, алимент, жәрдемақы сияқты төлемдер де есепке алынады.

Мысалы, адамның үш кредиті бар делік, бұл кредиттер бойынша ол айына 180 мың теңге төлейді. Орташа айлық жалақысы — 600 мың теңге. Формула бойынша есептейміз: (180 мың / 600 мың) × 100% = 30%.

Демек, клиент ай сайынғы табысының 30%-ын қарыздарын өтеуге жұмсайды. БЖК-нің 30% деңгейі қалыпты көрсеткіш болып саналады: мұндай жағдайда жаңа кредиттің мақұлдану ықтималдығы жоғары.

БЖК-ні есептеу қарыз алушыға жаңа қарызға өтінім беруге дайындалуға және банктің шешімін болжауға мүмкіндік береді.

Каким должен быть индикатор

Коэффициент не только важен для одобрения или неодобрения кредита, но также влияет на условия кредитования — максимальную сумму, срок, ставку. Чем индикатор ниже, тем больше шансов получить заём. На какие цифры ориентироваться?

• Показатель до 30% считается оптимальным — это безопасный уровень.
• Нагрузка от 30% до 50% является умеренной. В этом случае может быть сокращён период кредитования или уменьшена сумма.
• Индикатор более 50% говорит о высокой долговой нагрузке. Скорее всего, в кредите клиенту будет отказано. Участники финансового рынка Казахстана обязаны сообщить заёмщику, если его КДН превысил 50%, чтобы люди объективнее оценивали своё финансовое состоянии и могли предупредить ситуации, когда риск попасть в долговую яму очень высок.

Что делать, чтобы индикатор был ниже

Бывают случаи, когда невозможно подождать, пока другие кредиты будут погашены. Например, если появилась проблема, требующая срочного решения, или необходимы средства для стабилизации работы бизнеса. Как понизить КДН?

• Оптимизировать расходы по кредитке. Например, уменьшить лимиты. Если есть возможность, кредитную карточку лучше закрыть.
• Погасить мелкие займы. Это снизит финансовую нагрузку за счёт уменьшения ежемесячных платежей.
• Легализовать неофициальный доход. Тогда его можно будет учесть в среднемесячном заработке.
• Пересмотреть расходы. Отказаться от ненужных покупок, а вырученные средства направить на погашение долга.
• Воспользоваться программой рефинансирования. Она позволяет объединить несколько кредитов в один — зачастую на более выгодных условиях.

Программу рефинансирования беззалоговых займов предлагает Банк ЦентрКредит. Сумма кредитования составляет 8 млн тенге, срок достигает 60 месяцев. Обратите внимание, что программа не предусматривает комиссию за рассмотрение заявки и выдачу заёмных средств. Рефинансирование позволяет не только объединить несколько кредитов, взятых в других банках, но также уменьшить сумму ежемесячных платежей и размер процентной ставки. За счёт этого оптимизируются расходы и снижается финансовая нагрузка. Оформить заявку на рефинансирование можно онлайн на сайте банка.

Перечисленные меры нужны не только для понижения индикатора, но и для того, чтобы человек ощущал себя более финансово устойчивым.

Почему высокий КДН — это плохо

Высокий КДН приводит к отказу в оформлении кредита. Но есть и другие неприятные последствия:

• Вам одобрят кредит, но ставка будет выше, переплата увеличится — вы потеряете деньги.
• Если денег не хватает, высока вероятность просрочек по платежам. Результат — плохая кредитная история, что повлияет на возможность пользоваться кредитными средствами в будущем.
• Можно попасть в долговую яму, если постоянно приходится оформлять новые кредиты, чтобы погашать старые.

Поэтому высокий КДН должен стать отправной точкой, чтобы подумать о своём финансовом положении и принять меры по его стабилизации.