Не каждый предприниматель в Казахстане может оформить ИП или ТОО: нужно учесть уровень дохода, специфику и масштаб деятельности. С начала года в стране действует новый Налоговый кодекс, который существенно сократил список деятельности, разрешённой для ИП. Для тех бизнесменов, которые не отвечают требованиям ИП или ТОО, предусмотрен специальный режим — самозанятость. Изучим его подробнее.

С 1 января 2026 года всё, что касается ведения бизнеса, будет регламентироваться новым Налоговым Кодексом. В частности серьёзные изменения коснулись упрощённого налогового режима. Обновленный режим объединит стандартную упрощёнку с розничным налогом. Такая мера облегчит работу предпринимателей, а также контролирующих органов, упростит систему налогообложения, повысить её прозрачность.

Кәсіпкерлердің көбі үшін кредит – әлі де ақша  тапшы болғанда қолданылатын «мәжбүрлі шара». Ал бизнес болса, сіздің капитал жинағаныңызды күтпейді. Нарықта кім жылдам әрекет етсе, сол ұтады.

Қазіргі бизнес көбіне қолдағы қаражаттың тарлығына тап болады: сұраныс бар, команда дайын, бірақ түсім амбицияға ілесе алмайды. Әрбір күткен ай – мәміле жасасудан, клиенттерден және пайдадан айрылу.

Кредит осы шектеуді жоя алады. Дұрыс есептелген жағдайда, қарыз қаражаты ауыртпалық емес, өсімді жеделдететін катализаторға айналады. Сондықтан мәселе енді «кредит алу немесе алмау» туралы емес, оны қалай дұрыс пайдаланып, тежеуіш емес, серпін беретін құралға айналдыру туралы.

Бизнестің дамуы үшін жабдықтарды сатып алу, өндірістік қуатты арттыру, шикізат сатып алу және жайларды жаңарту қажет. Бизнес бұл міндеттерді әрдайым өз күшімен орындай алмайды, бірақ компания мемлекеттік көмекті пайдалана алады. Мемлекет бизнесті қолдаудың бірнеше құралын ұсынады, соның бірі – субсидия. Ал субсидия дегеніміз не? Қазақстанда шағын бизнеске субсидияны қалай алуға болады?

Қазіргі микро, шағын және орта бизнеске көптеген міндет қойылады. Мысалы, төлем қабылдаудан бөлек, клиенттерге есеп айырысудың түрлі тәсілдерін де ұсыну қажет. Сонымен қатар тауар есебін жүргізу, қоймадағы қалдықты бақылау, кіріс пен шығыс операцияларын қадағалау, салық органдарына есептілік тапсыру да маңызды. Мұның барлығын Paloma365 компаниясы және ЦентрКредит Банкі іске қосқан «Қазақстандағы микро, шағын және орта бизнеске қолдау көрсету» бағдарламасы бірнеше қадам арқылы реттеуге мүмкіндік береді. Бұл шешім бизнестің күнделікті процестерін жеңілдетіп, автоматтандыруды жаңа деңгейге көтереді.

Жаңа талаптар күтпеген жаңалық болмас үшін және бейімделу кезеңі қиындықсыз өтуі үшін қазірден бастап дайындалған жөн. Неліктен Қазақстанда 2026 жылы жаңа заң қажет болды? Салық түрлері қалай өзгереді?

Дүкендер, кофеханалар мен сұлулық салондары әрдайым коммерциялық жайларда: офис ғимараттарында, бизнес-орталықтарда немесе сауда кешендерінде ашыла бермейді. Көбіне олар көпқабатты үйлердің бірінші қабаттарында немесе жеке тұрғын үйлерде орналасады.  

Жеке үйде немесе көпқабатты үйде дүкен ашуға бола ма? Мұндай мүмкіндік бар. Жылжымайтын мүлік тұрғын үйден коммерциялық жайға ауыстырылса, бизнес заңды түрде жұмыс істей алады. Пәтерді тұрғын үй қорынан қалай шығаруға болады? Ол үшін не істеу қажет? Бұл процедура қанша уақыт алады?

2024 жылы Қазақстанға Қытайдан 655 мыңнан астам турист келді. Ал 2025 жыл ҚР-да Қытай туризмінің жылы деп жарияланды. Екі ел арасындағы туризм саласындағы ынтымақтастық мемлекетаралық мәдени және экономикалық байланысты нығайтып, бизнестің тиімді дамуына жол ашады.

WeChat Pay қалай жұмыс істейді? Бұл сервис сатып алушылар мен сатушыларға қандай артықшылықтар береді? Қазақстанда тауар мен қызмет ақысын бұл сервис арқылы қалай төлеуге болады?

Кофехана ашу үшін не қажет? Сенімді әрі өнімдіргіш техниканы қайдан табуға болады?

Қазіргі таңда кофе ішу мәдениеті жастар арасында кеңінен дамып келеді, алайда үлкен жастағы адамдар да бұл сергітетін сусынды ұнатады. Сондықтан кофе бизнесі еліміздегі ең әлеуетті бағыттардың бірі болып отыр. Дегенмен бұл саланың өзіндік ерекшеліктері де бар. Қазіргі өмір қарқыны жылдам: адамдардың бос уақыты аз, сәнді кофеханаларға барып отыруға бәрінің бірдей уақыты бола бермейді. Осы себепті өзіне-өзі қызмет көрсету форматындағы кофеханалар алдыңғы қатарға шығады.

Өзіне-өзі қызмет көрсету шағын кофеханасы дегеніміз не?

Мұндай бизнес кофе автоматтарын пайдалануға негізделген. Олар эспрессо мен американо сияқты дәстүрлі сусындардан бастап, латте, капучино, раф сияқты сусындарға дейін кең таңдауды ұсынады. Тұтынушы өз сусынын таңдап, картамен төлем жасап, бір минут ішінде дайын кофесін алады.

Картаға немесе шотқа ақша аударған кезде, әдетте IBAN нөмірі қажет болады. Бұл нөмірді Ибан, Айбан, Ай-би-эй-эн, IBAN Number деп те атайды, ол — ISO 13616 стандартына сәйкес келетін банктегі халықаралық шот нөмірі (бұл банкаралық есеп айырысуды стандарттау мақсатында жасалған).

Егер сіз қолданыста болған автокөлік сатып алсаңыз, оның «таза» болғаны, яғни оған ауыртпалық салынбауы маңызды. Автокөлікке ауыртпалық салу деген не? Бұл термин көлік иесі оны толықтай басқара алмайтын жағдайды білдіреді. Мысалы, көлікті сату немесе сыйға тарту мүмкін болмайды. Кредит алған кезде автокөлік кепілге беріліп, қамтамасыз ету құралы ретінде пайдаланылған болса, бұл ауыртпалық болып саналады. Сондай-ақ автокөлік ұрланған (іздеуде жүрген) немесе қарызға байланысты оған тыйым салынған болса, бұл да ауыртпалық болып есептеледі. 

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда МӘМС (міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру) жүйесі жұмыс істей бастады.

Кофе бизнесі – Қазақстанда ең кең тараған кәсіп түрлерінің бірі, себебі бұл өз ісіңізді бастауға жақсы мүмкіндік. Дегенмен бұл салада бәсекелестік жоғары, бірақ егер сізде бизнес-жоспар, сапалы өнім және кофеге деген зор сүйіспеншілік болса, сіз жақсы табыс таба аласыз. Алайда қоғамдық тамақтану саласына қатысты кез келген қызмет оңай болмайды: клиенттер қызмет көрсету сапасы жақсы болған жағдайда ғана болады. Сондай-ақ пайда табу бойынша тым жоғары мақсат қоймаңыз: кофехананың табыстылығы 30-35% болса, бұл – тамаша көрсеткіш.

Сіз қолданыста болған автокөлікті сатып алдыңыз делік. Бірақ сатып алу қуанышы сізді алда тұрған бірқатар процедура туралы ұмыттырмауы тиіс: жай ғана мініп кетуге болмайды. Сол процедуралардың бірі – қайта ресімдеу. Қайта ресімдеу процесі көлік құралын (КҚ) жаңа иесіне ресми түрде «бекіту» үшін қажет. Басқаша айтқанда, осыдан кейін автокөлікпен болып жатқан барлық жағдай бұрынғы иесіне емес, жаңасына қатысты болады.

Өндірістік күнтізбе кәсіпорындағы жұмыс жүктемесін тиімді бөлу үшін қажет.  Оны елдің барлық компаниясы өз қызметін бір жыл бұрын жоспарлаған кезде пайдаланады.

2025 жылы қазақстандықтарды көптеген демалыс күні күтіп тұр. Сонымен, бес күн жұмыс істейтіндер үшін 246 жұмыс күні болады (2024 жылы 249 күн), 119 күн демалыс және мереке күндері болады (2024 жылы 117 күн).

2024 жылғы 1 шілдедегі деректер бойынша Қазақстанда 532 980 заңды тұлға және 1 753 485 жеке кәсіпкер тіркелген. 2,2 миллионнан астам адам өзін-өзі жұмыспен қамтығандар ретінде жұмыс істейді. Әрбір сегментте бизнес өкілдерінің саны тұрақты түрде өсіп келеді. Бұл елде жасалған қолайлы жағдайларға негізделген: жеңіл салық режимі, визаны ресімдемей-ақ ресми жұмыс істеу мүмкіндігі, көптеген бизнес-процедураларды жеңілдететін белсенді түрде дамып келе жатқан цифрландыру.

Бастамашыл адамдарды бизнесін тіркеуден не тежейді? Көптеген адамдар өз ісімді ашқым келеді, бірақ қандай іспен айналысатынымды білмеймін деген сияқты проблемамен бетпе-бет келеді. Қазір Қазақстанда қандай бизнес өзекті? 2025 жылдың бизнес-идеяларын зерделейік.

Аккредитив – Сатып алушы мен Сатушы арасындағы есеп айырысудың мүмкін болатын тәсiлдерiнiң бiрi. Іс жүзінде бұл Сатып алушының Банкі тарапынан, егер Сатушы тауарды тиеу немесе қызмет көрсету фактісін құжатпен растаса, Сатушыға Сатып алушының есебінен келісілген валютамен белгілі бір соманы төлеу міндеттемесі.

TikTok, Facebook, Instagram, Telegram – әлеуметтік желілерді адамдар араласу, фото мен бейне көру құралы ретінде қабылдайды. Алайда бұл бизнесті интернетте дамыту құралы: әлеуметтік желілерде төлемге қабілетті аудитория шоғырланады, брендті дамытуға, клиенттік базаны арттыруға және сатылымды көбейтуге мүмкіндік беретін жарнама алгоритмдер жұмыс істейді.

Бизнесті интернетің қай жерінде жарнамалауға болады? Оны тиімді жасаудың жолы қандай?

Қолма-қол ақшамен жұмыс жүргізетін бизнес үнемі ақшаны банкке жеткізу қажеттілігіне тап болады. Алайда ірі соманы тасымалдау өте қауіпті және мұндай жағдайда инкассаторлық қызмет тасымалданатын қаражаттың сақталуына кепілдік беруге көмектеседі.

Қаржылық тәуекелдермен ұштасқан мәмілені жасасқан кезде (мысалы, үлескерлік құрылыс аясында пәтер сатып алу), эскроу-шот пайдаланылады. Ол форс-мажорлық жағдайда тараптардың мүдделерін қорғауға, ақшаны сақтауға және мәмілеге қатысушылардың теріс пайдалану ықтималдығын төмендетуге арналған. Эскроу-шотты жеке тұлға да, заңды тұлға, ЖК де аша алады.

ҚР Ұлттық Банкінің деректері бойынша, тек 2025 жылдың мамыр айында 18,1 трлн теңгеден астам сомаға банк карточкаларын пайдалана отырып, 1,3 млрд транзакция жасалды.

Кей жағдайларда жеке тұлғалардың да, кәсіпкерлердің де белгілі бір мақсат үшін (мысалы, тұрмыстық техника сатып алу немесе өндіріс үшін шикізат алу) қаражаты жеткіліксіз болуы мүмкін. Мұндай жағдайда ең оңтайлы шешім — банкке барып, кредит ресімдеу. Алайда стандартты кредит өнімдерінен бөлек, Қазақстан банктері клиенттерге овердрафт, кредит желісі және шот бойынша кредит лимиті сияқты құралдарды да ұсынады.

2025 жылғы деректер бойынша Қазақстанда банк карталары арқылы жасалатын қолма-қол ақшасыз төлемдердің үлесі 90%-ға дейін өсіп, мұндай транзакциялардың жалпы көлемі 136,2 трлн теңгеден асты.