Гайд: 2026 жылғы Қазақстандағы салық режимдері

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін ҚР кәсіпкерлері жеті арнайы салық режимінің бірін таңдай алды. Алайда, жыл басынан бері бірқатар жаңалықтарды қарастыратын Қазақстанның жаңа Салық кодексі (СК) күшіне енді. Атап айтқанда, бизнесмендер үшін тек 3 АСР қалдырды. Оңтайландыру кәсіпкерлік қызмет үшін қолайлы жағдай жасауға бағытталған: бизнес өкілдері мен бақылаушы органдардың жұмысын жеңілдету, есептілікті оңайлату. Жаңа СК мен жаһандық мақсаттар салық жиынын арттыруды, компаниялардың «көлеңкеден» шығуына және заңды негізде жұмыс істеуіне ынталандыруды көздейді.

Компаниялар үшін салық режимдері қандай шарттарды көздейтінін, кімдерге қолданылатынын және бизнеске несімен тиімді екенін зерттейміз.

2026 жылғы жеңілдетілген декларация

Жеңілдетілген декларация елде бұрын да қолданылған. Бірақ 2026 жылы бұл режим толығымен жаңартылып ұсынылды: ол бұрынғы жеңілдетілген салық пен бөлшек салықтан тұрады.

Кімдерге қолданылады?

Жеңілдетілген СР-де қызмет түрі рұқсат берілгендер тізіміне енген кәсіпкерлер (заңды тұлғалар, ЖК, ЖШС) ғана жұмыс істей алады:

• Үй маңындағы дүкендер, минимаркеттер.
• Кофе дүкендері, кафелер, басқа да қоғамдық тамақтану ұйымдары.
• Сұлулық салондары.
• Тұрмыстық қызмет көрсету саласындағы бизнес (сервис орталықтары, жөндеу шеберханалары, клининг ұйымдары).
• Шағын B2C бизнес (репетиторлар, фотографтар, фитнес-нұсқаушылар).
• Онлайн-бизнес (фрилансерлер).
• Өндірушілер (акцизделетін тауарлар өндірісін қоспағанда).

Алайда рұқсат берілгендермен қатар, 44 санат пен 185 ЭҚЖЖ біріктіретін тыйым салынғандар тізімі де бар. Мысалы, жеңілдетілген бағдарламаны сақтандыру компаниялары, жер қойнауын пайдаланушылар, маркетинг қызметін көрсететін мамандар, құрылыс ұйымдары, сауда алаңдарын жалға алу бизнесі пайдалана алмайды.

Кіріс

Қызмет саласынан басқа айналымды есепке алу міндетті. Осылайша, жеңілдетілген бағдарлама бойынша кірісі жылына 600 000 АЕК (2026 жылы 2,5 млрд астам) болатын компаниялар жұмыс істей алады.

Мөлшерлеме

Мөлшерлемесі — 4%. Бірақ жаңа СК Мәслихатқа өз қалауы бойынша мөлшерлемені 50% шегінде азайту немесе ұлғайту құқығын берді. Басқаша айтқанда, әртүрлі өңірлерде ЖСР мөлшерлемесі 2% -дан 6% -ға дейін құрайды.

Жалдамалы жұмыскерлер

ЖСР-дегі компанияларда жұмыс істейтін мамандар саны әртүрлі болады. Бұрын қолданылған шектеулердің бәрі алынып тасталды.

Есептілік

Бұл тұрғыда бәрі бұрынғысынша қалды. Кәсіпкер жарты жылда бір рет н. 910.00 нысаны бойынша толтырылған декларацияны салық қызметіне ұсынуы тиіс.

Басқа ерекшеліктері

Жеңілдетілген режимде:

• ҚҚС төлеудің қажеті жоқ (бейрезидент компаниялар мен импортқа ҚҚС қоспағанда).
• Әлеуметтік салықты төлеу талап етілмейді.
• Елдің кез келген өңірінде жұмыс істеуге болады.

Жаңартылған режимнің басты артықшылығы — бизнеске қаржылық жүктемені азайту.

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін АСР

Бұл арнайы режим өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың заңды қызметіне жағдай жасайды. Ол төмендетілген салық жүктемесін және қолданба арқылы бақылаушы органдармен ыңғайлы өзара әрекет етуді көздейді.

Кімдерге қолданылады?

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим жеке тұлға — ҚР азаматтары мен қандастарға ғана арналған. Ол адамның ЖК деген мәртебесі болмауы тиіс: Қазақстанда ЖК мен өзін-өзі жұмыспен қамтуды біріктіруге тыйым салынады.

Қызмет Үкімет бекіткен тізімде көрсетілуі тиіс. Тізім өте үлкен: онда 40-тан астам позиция бар. Соның ішінде өзін-өзі жұмыспен қамтуды сырлаушылар, такси жүргізушілер, жазушылар, жаттықтырушылар, клинерлер ресімдей алады.

Кіріс

АСР-ді кірісі айына 300 АЕК (1 297 500 теңге) аспаған кезде пайдалануға болады.

Мөлшерлеме

Өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат бар болғаны 4% төлейді. Бұл 4% мөлшерлемеге 2% міндетті зейнетақы жарналары және 1%  әлеуметтік аударымдар мен міндетті медициналық сақтандыру жарналары қосылған.

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін ЖТС салынбайды, яғни оның мөлшерлемесі 0%

Жалдамалы жұмыскерлер

Кәсіпкер өзі жұмыс істейді. Жалдамалы жұмысшылардың еңбегіне жүгінбейді.

Есеп беру

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар салықты әр айдың 25-не дейін төлейді. Операция E-Salyq Business қолданбасы арқылы жүргізіледі. Егер маман интернет-сервисте жұмыс істейтін болса (мысалы, Яндекс), онда ол өз бетінше есеп жүргізбейді: бұл міндет платформа операторына жүктелген.

Шаруа және фермер қожалықтарына (ШФҚ) арналған АСР

Шаруалар мен фермерлер үшін жеке режим жасаудың басты мақсаты — ауыл шаруашылығына деген қызығушылықты арттыру, инвестициялар ағынын ұлғайту, отандық аграршыларды қолдау.

Кімдерге қолданылады?

СНР распространяется на граждан РК и кандасов. Юрлицо создавать не нужно, а вот регистрация в качестве ИП обязательна. Режим могут использовать фермеры и крестьяне, если они:

• ҚР-да жер учаскелері бар (меншігінде немесе жер пайдалану құқығында) болса.
• Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін, қайта өңдейтін немесе сататын болса.

Кіріс

АСР ШФҚ арналған кіріс бойынша шектеулер белгілемейді.

Мөлшерлеме

Корпоративтік табыс салығы 3%-ды құрайды. ШФҚ өкілдеріне жеңілдіктер қолданылады:

• Фермерлер мен шаруалар жер салығын төлеуден босатылған, бірақ жеке табыс салығын төлеуі қажет. Ол кірістің 0,5%-ын құрайды.
• Әлеуметтік салық 1,8% тең.
• Мүлік салығы, көлік салығы 70%-ға азайтылды.
• Арнайы техникаға көлік салығын төлеудің қажеті жоқ.
• ҚҚС бойынша жеңілдік 80% құрайды.

Жалдамалы жұмыскерлер

Шаруашылықтар еңбек шарты негізінде жалдамалы жұмыскерлерді жұмысқа тарта алады.

Есеп беру

Есеп жылына бір рет беріледі. Декларация 31 наурызға дейін ұсынылады.

Жалпыға белгіленген режим

АСР-мен қатар жалпыға белгіленген режим (ЖБЖ) сақталды. Ол минималды өзгерістерге ұшырады, бірақ бірқатар жаңалықтар да бар:

ҚҚС төлеудің шекті мөлшері 10 000 АЕК-ке (шамамен 43 млн теңге) дейін төмендеді.

ЖБР-дегі компаниялар енді жеңілдетілген режимде жұмыс істейтін ұйымдардың көрсеткен қызметтеріне байланысты шығыстар бойынша шегерімдерді ала алмайды.

Кімдерге қолданылады?

ЖБР негізінен жылдық кірісі қомақты ірі бизнеске бағытталған. Сондай-ақ арнайы режим талаптарына сай келмейтін (мысалы, олардың қызмет түрі тыйым салынғандар тізімінде тұр) компаниялар да осы режимге көшірілетін болады. ЖБР 25%-ы басқа заңды тұлғаларға тиесілі заңды тұлғалар үшін өзекті. Бұдан басқа, бұл КЕҰ мен арнайы экономикалық және индустриялық аймақ қатысушыларына арналған салық режимі.

Кіріс

ЖБР компаниялардың бір жылдағы табысы 600 000 АЕК-тен асса өзекті.

Мөлшерлеме

2026 жылы, мысалы ЖК және ЖШС арналған салықтар ерекшеленеді.

ЖК 230 000 АЕК-ке дейінгі кіріс кезінде 10% және егер кіріс 230 000 АЕК-тен астам болса, 15% ЖТС төлейді.

ЖШС КТС төлейді, оның үстіне мөлшерлеме жұмыс ерекшелігіне байланысты. Мәселен, жалпы мөлшерлеме 20%-ға тең. Банктер 25%, әлеуметтік ұйымдар  5%, ал ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілер 3% төлейді.

Жалдамалы жұмыскерлер

Компания бизнес‑міндеттерді шешу үшін қалағанынша көп мамандарды тарта алады.

Есеп беру 

ЖБР арнайы режимдерге қарағанда күрделірек есепті қарастырады. Мысалы, ЖК декларацияны ЖТС бойынша, ал ЖШС - КТС бойынша жылына бір рет 31 наурызға дейін тапсырады. Жеке кәсіпкерлер 220.00 нысанын, ал серіктестік өкілдері 100.00 нысанын толтырады. Сондай-ақ, ЖК және ЖШС 200.00 нысаны бойынша ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларация дайындайды. Ол тоқсанына бір рет 15-не дейін ұсынылады.

Аталған құжаттарға ҚҚС (300.00-нысан) және КҚ, жер немесе мүлік салығы бойынша декларация (700.00-нысан) қосылуы мүмкін.

Салық режимдерін кестенің көмегімен салыстыруға болады.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ЖБР мен АСР бір-бірімен қалай байланысты?

Егер 2026 жылғы 1 наурызға дейін 2025 жылы күшін жойған салық режимдерінде жұмыс істеген кәсіпкерлер қолданатын режим туралы салық органдарына хабарлама жібермесе, олар автоматты түрде жалпыға бірдей белгіленген режимге ауыстырылды.

ЖБР бірқатар артықшылықтарға ие:

• Шығындар бойынша шегерім қолдануға болады. Шегерім негізгі қызметке қатысты және құжатпен дәлелденген барлық шығынға беріледі. Осылайша салық салынатын база азаяды.
• ҚҚС төлеушілер оны қайтаруға құқылы.
• Егер компания заңды тұлғалармен жұмыс істесе, ЖБР (жалпыға бірдей белгіленген режим) бизнестің серіктестер алдындағы тартымдылығын арттырып, белгілі бір мәртебе береді.
• Салық шкаласы прогрессивті. Егер жеке кәсіпкер жыл ішінде 230 000 АЕК-тен (994 750 000 теңге) аз табыс тапса, ЖТС мөлшерлемесі – 10%. Егер бұл көрсеткіштен асып кетсе, мөлшерлеме 15% болады.
  Алайда прогрессивті шкала бүкіл табысқа емес, тек асып кеткен сомаға қолданылатынын ескеру қажет.

Алайда жеке кәсіпкерлер үшін де, бизнес жүргізудің өзге нысандары үшін де салық режимін ЖБР-ға ауыстыру белгілі бір тәуекелдерге әкелуі мүмкін, сондықтан оларды ескеру керек:

• Есеп әлдеқайда күрделі, оны жүргізу үшін білікті бухгалтер қажет.
• ҚҚС төлеуші ретінде тіркеуді өткізіп алмау үшін айналымды мұқият бақылау қажет. Егер ол 10 000 АЕК-тен төмен болса, ҚҚС төлеуге тура келеді, бұл жеке есепке алуды және қосымша декларация беруді көздейді.
• Салық жүктемесі жоғары. Жалпы режимдегі мөлшерлемелер арнайы режимдерге қарағанда көп.
• АСР-ге ауысу қиынырақ болады, себебі ауысу есепке алу жүйесін қайта құрумен байланысты.

Заңнамадағы жаңалықтар бизнесті жүргізу шарттарын өзгертті. Көптеген кәсіпкерлер жұмысының ерекшеліктеріне және бизнесінің ауқымына байланысты жаңа салық режиміне көшуге мәжбүр болды. Жаңа ережелер бастапқыда қолайсыздық туғызуы мүмкін, алайда ұзақмерзімді болашақта бұл жаңалықтар тиімді және ашық экономикаға ықпал етеді.