Банк сервис ретінде. Финтех логикасы қалай өзгеріп жатыр?

Қазір адамдар күнделікті қажеттіліктерінің көбін басқа сервистердің — маркетплейстердің, платформалар мен экожүйелердің ішінде шешуге көшті.

Бұл ретте қаржылық қызметтер ешқайда жоғалған жоқ. Керісінше, олардың маңызы арта түсті, тек енді «көзге көрінбейтін режимде» жұмыс істейді. Төлем жасау, бөліп төлеуді рәсімдеу, төлем алу немесе тексеруден өту — осының бәрі банктің интерфейсінде емес, басқа компаниялардың өнімдерінің ішінде жиі орындалатын болды.

Пайдаланушы үшін бұл ыңғайлы, ал бизнес үшін — дамудың жаңа мүмкіндігі. Қолданбаға неғұрлым көп функция біріктірілсе, адамның онда ұзағырақ қалу, қайта оралу және оны жиі пайдалану ықтималдығы соғұрлым жоғары болады. Ал банктер үшін бұл — ойын ережесінің өзгеруі. Егер клиент уақытын банктің интерфейсінен тыс өткізетін болса, онда қаржылық функциялардың өзі де дәл сол ортада жұмыс істей алуы керек.

Banking as a Service (BaaS) тұжырымдамасы дәл осы үрдіс аясында қарқын алды. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл модельде банк серіктестеріне өзінің инфрақұрылымын: лицензиясын, шоттарын, төлемдерін және басқа да базалық функцияларын пайдалану мүмкіндігін ашады. Осы негізде компаниялар банкке айналмай-ақ өздерінің қаржылық өнімдерін іске қоса алады. Мұнда рөлдер өзара бөлінеді: банк барлық «ішкі» техникалық бөлікті қамтамасыз етсе, серіктес өнімге, яғни интерфейске, пайдалану сценарийлеріне және аудиториямен жұмыс істеуге жауап береді. Практикалық тұрғыдан алғанда, бұл кез келген компанияның банкті нөлден бастап құрмай-ақ өз сервисіне қаржылық функцияларды кіріктіре алуын білдіреді.

Модельдің қарқынды даму себебі

BaaS моделінің өсуі нарықтың айқын заңдылығымен түсіндіріледі. Технологиялық компаниялар мен платформалардың басты артықшылығы — жылдамдық, икемділік және пайдаланушы қажеттілігін терең түсіну. Ал банктердің еншісінде — лицензия, инфрақұрылым және тәуекелдермен жұмыс істеу тәжірибесі бар. Жеке қарастырғанда, әр тараптың өз шектеулері бар, алайда BaaS олардың әрқайсысының күшті тұстарын бір арнаға тоғыстырады.

Сондықтан бұл тар шеңбердегі бағыт емес, қарқынды дамып келе жатқан сегмент. Cornerstone Advisors болжамы бойынша 2026 жылға қарай АҚШ-тағы 300-ге жуық банк BaaS қызметтерін ұсынатын болады, ал нарық көлемі 25 миллиард долларға жетеді. Бұл бағыттың алғашқы нәтижелері бұдан ертерек байқала бастады. Мысалы, 2019 жылдың өзінде ING банкінің BaaS бастамаларынан тапқан табысы жылына 110 миллион доллардан асқан еді.

Бизнес үшін де бұл модельдің өсу заңдылығы айқын. Компанияларға клиентті сақтап қалуға, өзара әрекеттесу жиілігін арттыруға және ұзақмерзімді перспективада пайдаланушы құндылығын арттыруға көмектесетін қаржылық функциялар қажет. Ал банктер үшін BaaS — дамудың жаңа арнасы: бұл өз өнімдерін тек жеке арналар арқылы сатумен шектелмей, серіктес экожүйелердің ажырамас бөлігіне айналу мүмкіндігі.

BaaS моделінің Қазақстанда дамуы және bcc connect рөлі

Қазақстан үшін BaaS — енді жай ғана теория емес. Отандық нарық бұған дейін-ақ мобильді банкинг, цифрлық сервистер мен экожүйелер логикасына толық көшкен: ел тұрғындарының 86%-ы мобильді банктердің белсенді пайдаланушысы. Бұл нарықтағы бәсекелестіктің сипатын да өзгертті. Қазір банктің қандай қаржылық өнімдері бар екені ғана емес, олардың пайдаланушының күнделікті сценарийіне қаншалықты үйлесімді кіріктірілгені маңызды.

Егер адам жылжымайтын мүлік сатып алса, сервистік платформаны пайдаланса, маркетплейс немесе цифрлық экожүйе ішінде жұмыс істесе, оған бөлек банк қызметіне жүгіну емес, дәл сол процестің ішіне кіріктірілген қаржылық құрал қажет. Сондықтан банктер үшін BaaS мәселесі — бұл сөздің тура мағынасында бәсекеге қабілеттілік мәселесі. Бұл тек тағы бір жаңа өнімді шығару емес, клиенттің бағыт-бағдары банктің өз қолданбасы арқылы өтпесе де, сол бағыттың ішінде қала білу мүмкіндігі.

Қаржы саласынан тыс бизнес үшін де бұл енді жай ғана қосымша опция емес. Девелоперге мәміле аясындағы ыңғайлы қаржылық сценарийлер қажет. Платформаға өз сервисінің ішінде төлем, есеп айырысу, кредиттік немесе төлем функциялары керек. Ал ритейлге сатып алу процесін жеңілдететін және клиентті сақтап қалуға мүмкіндік беретін құралдар қажет. Осының бәрін өнімге неғұрлым тез кіріктіруге мүмкіндік туса, бизнестің нарықтан озып, жылдам өсу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады.

Біз bcc connect арқылы BaaS моделіне дәл осы тұрғыдан қараймыз. Біз үшін бұл бөлек қызмет емес, ауқымды платформалық модельдің ажырамас бөлігі. Біз серіктестерге өз бизнесінің ішінде қаржылық өнімдерді іске қосуға мүмкіндік беретін инфрақұрылымды дамытып жатырмыз. Бұл тек лицензияға немесе API-ді пайдалану рұқсатын беру ғана емес, сонымен бірге нақты міндеттерге бейімделетін дайын технологиялық және өнімдік шешімдер ұсыну дегенді білдіреді.

Негізінде, бұл толыққанды жүйе туралы: клиенттік қолданбалар мен арналардан бастап өнімдік логикаға, процессинг пен интеграцияларға дейінгі барлық процесті қамтиды. Оған front-шешімдер, өнімдік конвейерлер, интеграциялық деңгей және деректермен жұмыс кіреді. Мұндай архитектура жекелеген функцияларды жай ғана қосуға емес, серіктес бизнестің қажеттілігіне сай толыққанды қаржылық сценарийлер құруға мүмкіндік береді.

Серіктес үшін бұл қарапайым нәрсені білдіреді: бәрін нөлден бастап жасаудың қажеті жоқ. Платформаны конструктор ретінде пайдаланып, нақты бизнес-модельге сәйкес төлем сценарийін, карта мен шотты, кредиттік маршрутты немесе кешенді шешімді қалыптастыруға болады. Ең маңыздысы — мұны жылдамырақ әрі іске қосу шығынын азайта отырып жүзеге асыру мүмкіндігі бар.

Бұл жердегі жеке құнды нәрсе — нақты банк ортасындағы көпжылдық тәжірибе. Бұл модельдің негізінде тек технология ғана емес, практикалық сараптама да жатыр: төлем, кредиттік процестер, скоринг, комплаенс және реттеушімен өзара әрекеттесу қалай жұмыс істейтінін терең түсіну. Дәл инженерлік мектеп пен қолданбалы финтех тәжірибесінің үйлесімі интерфейс деңгейінде ғана тартымды көрінетін емес, іс жүзінде продакшн ортада жұмыс істейтін және кеңейтуге болатын шешімдер жасауға мүмкіндік береді.

Нәтижесінде BaaS бизнес үшін даму құралына, ал банк үшін өз сараптамасын жеке экожүйесінен тыс кеңейту тәсіліне айналады.